Cyclische chemie slechts kortstondig in dal

De verschillende economische crises in de wereld joegen de Nederlandse chemiebedrijven in de tweede helft van vorig flink schrik aan. Hun omzetdaling lijkt nu echter van korte duur. Mogelijk brengt eind 1999 nog een productiepiek.

Gegeven het cyclische karakter van de chemische industrie kon het bijna niet anders of er moesten na het topjaar 1997 slechtere tijden aanbreken. De kentering kwam inderdaad. Afgelopen najaar waren de vooruitzichten buitengewoon somber door een zware crisis in Zuidoost- Azië, een ineen gestuikte markt in Rusland, een strompelend Latijns Amerika en de vrees dat de Verenigde Staten zouden worden meegezogen in de narigheid.

Het pessimisme bleek niet ongegrond. Lagen omzet en nettowinst van de Nederlandse chemie in de eerste helft van `98 nog 7 respectievelijk 4 procent hoger dan een jaar eerder, het barre tweede halfjaar drukte de groei op jaarbasis fors. De malaise hield, mondiaal, aan in januari en februari 1999.

Tot ieders verrassing bleek maart echter ,,ijzersterk'', zo zei ir. R.M.J. van der Meer, voorzitter van de Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie (VNCI), gisteren bij de presentatie van de cijfers over '98. En april was evenmin slecht. Daarom gaat de VNCI er nu - zeer voorzichtig - vanuit dat 1999 niet zal onderdoen voor het voorgaande jaar. Waarmee de baisse ditmaal erg kortstondig lijkt te zijn geweest.

Van der Meer schrijft dit vooral toe aan de gunstige ontwikkelingen in de Verenigde Staten, die ertoe leiden dat de dollar – de munt waarmee de chemische industrie haar producten laat betalen – veel waard is.

,,Maar ook in Zuidoost-Azië lijkt het bergopwaarts te gaan. Thailand en Zuid-Korea komen duidelijk uit het dal en Japan lijkt stabieler te worden. Azië zal dit jaar gunstige tekens blijven geven'', voorspelt Van der Meer. En zelfs de kwakkelende economie van Rusland treft de Nederlandse chemische bedrijven niet al te hard. ,,Het is verbazingwekkend dat de Russen in staat blijken grondstoffen te verkopen tegen harde valuta waarmee ze weer in het Westen chemische producten inslaan. Zo houden ze de motor toch aan de gang'', aldus de VNCI-voorzitter.

Zorgelijk blijft Van der Meer over Duitsland, waarvan de vraag ,,heel zwak'' is. Alleen de bouw en de auto-industrie nemen een groeiende hoeveelheid chemische producten af.

De financiële problemen in Latijns Amerika, en met name in Brazilië, raken zijn leden niet bijzonder, stelt Van der Meer. De import van consumentenartikelen als verf ligt er weliswaar ,,totaal op z'n gat, want ze zijn onbetaalbaar geworden. Maar dat raakt veeleer Amerikaanse bedrijven. Voor ons is Zuidoost-Azië veel belangrijker.''

Over het productievolume hoeft de chemie zich volgens Van der Meer geen zorgen te maken. Dat groeit gewoon. Vervelender is dat de prijzen die afnemers op de wereldmarkt willen betalen achterblijven. ,,Dat komt doordat allerlei bedrijven nu de productiefaciliteiten opgeleverd krijgen waarin ze de afgelopen jaren hebben geïnvesteerd. En die fabrieken brengen hun spullen meteen op de markt, waardoor het aanbod te ruim wordt. Dat valt in een vrije-markteconomie nu eenmaal niet te sturen.''

Van der Meer heeft behalve de officiële voorspelling van de VNCI ook nog een strikt particuliere profetie: ,,Het vierde kwartaal '99 zal alles overtreffen.''

Dat heeft te maken met de millenniumbug, het probleem dat computers van slag raken als ze niet in staat zijn de overgang naar het jaar 2000 te maken. ,,Alle afnemers zijn ervan overtuigd dat zij hun zaken keurig op orde hebben, maar vertrouwen hun leveranciers niet. Om de continuïteit van hun eigen productie te verzekeren zullen ze een flinke voorraad aanleggen. Het is net als met de burger die niet vertrouwt op zijn creditcard. Om er zeker van te zijn dat-ie toch zijn boodschappen kan blijven doen, haalt hij vlak voor de jaarwisseling flink wat contanten uit de flappentap. Vraag de banken er maar naar.''

Niet dat deze gang van zaken voor grote euforie binnen de sector zal zorgen, meent Van der Meer. ,,Want de eerste twee maanden van het volgend jaar valt de zaak natuurlijk navenant stil.''