Keuvelen of bombarderen

Er zijn twee soorten nieuwsradio: die waardoor je na pakweg een halfuurtje weer helemaal bij bent, zodat het station in kwestie vervolgens verschrikkelijk vervelend wordt omdat je al spoedig alles voor de tweede keer hoort. En die waarin men prettig en ontspannen doorkeuvelt.

De eerste vorm van radio is in Nederland eigenlijk zeldzaam: het Radio 1 Journaal pretendeert weliswaar de wereld in kort bestek te behandelen, maar zelfs op de spitsuren – van vijf tot zes uur 's avonds bijvoorbeeld – neemt Radio 1 rustig de tijd voor onderwerpen, die dan ook niet in dezelfde uitgebreide versie terugkeren in het volgende uur of halfuur.

De formule van Radio 1 lijkt een uitvloeisel van het aloude Nederlandse publieke bestel. Het heeft veel moeite gekost om de omroepen zo gek te krijgen hun eigen redacties, programmaformules en wat niet al in de gezamenlijkheid van de nieuws- en actualiteitenzender te gooien. En kennelijk is het de Nederlandse radiomakers wat al te veel gevraagd om dan ook nog eens hun onderwerpen tot twee minuten te beperken.

Ondanks alle vernieuwingen van de laatste jaren is Radio 1 nog steeds een vrucht van de Nederlandse consensussamenleving, waarin hoor en wederhoor een belangrijke rol spelen. Ook al heeft hij niets bijzonders te vertellen, de werkgeversvertegenwoordiger zal reageren op wat de werknemersvertegenwoordiger heeft gezegd, en omgekeerd.

Hoewel dus zeer Nederlands is nieuwsradio als een gesproken krant geen Nederlands monopolie. Radio 5 Live van de BBC is ook zo'n station dat niet alleen maar nieuws verspreidt maar ook infotainment. Voor een deel gaat het daarbij om phone in shows, waarbij luisteraars hun visie kunnen geven op het actuele gebeuren.

Erg leuk zijn de uitzendingen in het holst van de nacht, gewijd aan de actualiteit in de Verenigde Staten. Het is daar op het moment van uitzending dag, en deze nachtelijke uitzendingen zitten dan ook vol actuele en vaak originele interviews.

Voor het andere uiterste, een staccato-nieuwsradio, moeten we naar Frankrijk. De publieke zender France Info behandelt inderdaad de wereld binnen dertig minuten. Zelden overschrijdt een bericht, correspondentenverhaal of achtergrondpraatje de zestig seconden.

Deze snelheid wordt voor een deel gerealiseerd omdat Franse radio de neiging heeft tot zeer snel spreken, ook als er geen haast bij is. Maar voor het grootste deel is er toch sprake van een concept, waarbij de inhoud van het halve uur overigens geenszins tot de onmiddellijke actualiteit van de dag beperkt blijft. Op dezelfde manier biedt France Info in een half uur ook nog eens kooktips, het boek van de dag, commentaren, dagbladenoverzichten, etcetera, etcetera.

Binnen een half uur ben je inderdaad aardig bijgepraat en begint de cyclus, geactualiseerd en met nieuwe verstrooiende elementen, opnieuw. Langer dan een uur achter elkaar kan ik er niet naar luisteren, dan wordt je volkomen gek van het informatieve bombardement. En het is ook niet nodig, want je bent bij. France Info met zijn keiharde, Amerikaans aandoende formule is in Nederland niet goed voorstelbaar – al luisterend besef je hoe gezapig, zeker op omroepgebied, ons land nog is.

Het Nederlandse Radio 1 is te horen op vele AM- en FM-frequenties, via Internet (www.omroep.nl/nos) en – voor bezitters van een CanalDigitaal-kaart – ook via de Astra op 19,2 graden oost. Het Britse Radio 5 via de webpagina's van de BBC (www.bbc.co.uk) en analoog via Astra 19,2 graden oost, 11.553 h, audiocarrier 7.92. France Info via Internet (www.radio-france.fr), analoog via Hot Bird 13 graden oost (11.325 v, audio 7.20) en digitaal via het Franse digitale radiopakket op Astra 12.207 v, of via Hotbird 10.911 v.