NAVO-bommen op gevangenis

Bij herhaalde NAVO-bombardementen op een gevangenis in Istok in Kosovo zijn volgens de Servische media bijna honderd doden gevallen. De NAVO zegt dat de gevangenis een steunpunt van het leger en de politie is.

De gevangenis van Istok werd vrijdag en zaterdag gebombardeerd. Een verslaggever telde zondag 46 lijken, maar volgens het Joegoslavische persbureau Tanjug vielen er rond honderd doden en tweehonderd gewonden onder de gevangenen. Tanjug meldde ook dat een aantal gevangenen van het bombardement had geprofiteerd door te vluchten.

De NAVO bombardeerde dit weekeinde wel een kazerne van het Joegoslavische leger in Kosovo, die sinds ongeveer een maand in handen was van het Kosovo Bevrijdingsleger UÇK is. Dat was de NAVO niet bekend. Volgens het UÇK kwamen bij het bombardement zeven strijders om het leven.

Belgrado en grote delen van Servië zitten al sinds zondagochtend zonder elektriciteit en vaak ook zonder water na NAVO-bombardementen op energiecentrales. Anders dan bij voorgaande gelegenheden bombardeerde de NAVO de centrales niet met grafietbommen die kortsluiting veroorzaken – een euvel dat snel kan worden verholpen – maar met raketten die verwoestingen aanrichtten. Volgens de NAVO vormen de centrales een legitiem militair doel, maar de burgers in Joegoslavië wijzen op het feit dat leger en politie hun eigen generatoren hebben en dat alleen de burgers last hebben van de stroomuitval. Bij een van de NAVO-bombardementen kwam dit weekeinde in Kosovo een lid van het Servische parlement om. Het slachtoffer was lid van de ultra-nationalistische Servische Radicale Partij.

De Britse minister van Buitenlandse Zaken, Robin Cook, zei zondag dat de NAVO het aantal grondtroepen in Albanië en Macedonië zal opvoeren tot 40.000 à 50.000 man, hetgeen neerkomt op een verdubbeling. Volgens Cook moeten ze Kosovo binnentrekken zodra ze daar vereist zijn, zelfs als ze daar nog zouden stuiten op Joegoslavisch verzet. ,,We moeten klaar staan om Kosovo binnen te gaan om de vluchtelingen terug te brengen zodra de militairen ons vertellen dat dat veilig is'', aldus Cook. Hij zei dat Londen en Washington het erover eens zijn dat grondtroepen Kosovo ook zonder instemming van het bewind in Belgrado moeten kunnen binnengaan.

Nederland, Griekenland, Italië en Tsjechië spraken zich dit weekeinde uit voor een pauze in de bombardementen. De Duitse minister van Defensie, Rudolf Scharping, verklaarde – opnieuw – dat Bonn niets ziet in de inzet van grondtroepen. President Clinton zei dat de bommencampagne succes heeft en dat ,,de huidige strategie'' van de NAVO wordt voortgezet, maar dat ,,andere militaire opties niet worden uitgesloten''.

Morgen praten de Russische Kosovo-gezant Viktor Tsjernomyrdin, de Finse bemiddelaar Martti Ahtisaari en de Amerikaanse plaatsvervangend minister van Buitenlandse Zaken, Strobe Talbott, over een missie van de eerste twee naar Belgrado, later deze week. Tsjernomyrdin zei gisteren dat hij de Westerse gesprekspartners er nu van heeft overtuigd dat het bewind in Belgrado niet moet worden gedwongen al zijn leger- en politietroepen uit Kosovo terug te trekken. ,,Het heeft twee of drie weken geduurd de VS en andere NAVO-landen duidelijk te maken dat het nodig is sommige [Joegoslavische] troepen in Kosovo te laten'', aldus Tsjernomyrdin. De Amerikaanse minister Madeleine Albright zei zondag dat Belgrado ,,een symbolische strijdmacht'' zal mogen handhaven. Die strijdmacht mag echter niet in staat zijn vluchtelingen te hinderen bij hun terugkeer naar Kosovo.

In diverse Zuid-Servische steden is het verzet tegen de legering van lokale soldaten in Kosovo voortgezet, ondanks ingrijpen van de politie tegen critici van het bewind. In Cacak zijn drie leden van een plaatselijk `parlement'. dat tegen de oorlog in Kosovo had geprotesteerd, opgepakt voor verhoor. Ondanks een politie-verbod werd zondag in de stad betoogd. In Kruševac is twee dagen lang tegen de oorlog in Kosovo betoogd. Tweeduizend uit Kruševac afkomstige soldaten die uit Kosovo zijn gedeserteerd, weigerden naar hun eenheden terug te keren. Ook in de steden Aleksandrovac, Raška en Baljevac werd betoogd. (Reuters, AP, AFP)