Muziek, bier en boetes

Dat er dit jaar geen Heineken Night of the Proms wordt gehouden, staat vast. Wel is de brouwerij volgens een woordvoerder van plan `iets vergelijkbaars' op poten te zetten, maar wat het precies wordt, wil nog niemand zeggen. De naam en de oude formule – een combinatie van popsterren en populair-klassieke muziek – moeten in elk geval verdwijnen. En of er als vanouds weer sprake zal zijn van een tv-uitzending, staat evenmin vast. Het door Heineken royaal gesponsorde evenement is uitgelopen op een door niemand verwachte kater.

Luttele weken na de laatste Heineken Night of the Proms, eind vorig jaar in de Ahoy'-hal in Rotterdam, troffen twee partijen elkaar voor de rechter. Aan de ene kant stond het Belgische organisatiebureau PSE, dat de muzikale mixformule in verschillende landen uitbaat met verschillende sponsors. Sinds enkele jaren was Heineken de sponsor van de Nederlandse versie, maar die investering (zo'n 20 miljoen gulden) ging in toenemende mate gepaard met wrijvingen. Zo wilde de bierbrouwer dat er voortaan meer eigentijdse artiesten zouden optreden, omdat het overwegend nostalgische karakter te weinig aansluiting bij de belangrijke jongerenmarkt opleverde. Voorts moest de belichting meer in het teken staan van de Heineken-kleuren groen, rood en geel. Anderzijds vonden de organisatoren dat het bier tijdens de concerten veel te rijkelijk vloeide; Ahoy' werd op die manier ,,het grootste café van Nederland''.

PSE wilde, kortom, van Heineken af. En dat is via de rechter gelukt. Het staat de Belgen vrij andere sponsors te zoeken voor de Night of the proms. Heineken had het evenement graag willen houden, maar bleef met lege handen achter.

Hoe belangrijk de Night als promotiemiddel voor het heerlijk helder bier was, is intussen ook gebleken uit onderzoek van het Commissariaat voor de Media naar de afspraken tussen Heineken en de Avro, die elk jaar de tv-registratie uitzond. Die afspraken gingen veel te ver, aldus commissaris Lennart van der Meulen. Zo bleek hem dat Heineken de uitzending én de promotiespots produceerde, de regisseur benoemde en de teksten van de presentator vooraf moest accorderen. Ook ontdekte hij dat de Avro heeft beloofd bij de STER te bewerkstelligen dat in de omringende reclameblokken geen concurrerende bierreclame te zien zou zijn, en dat Heineken het recht had te stoppen als de kijkdichtheid onder de 5 procent zou zakken. ,,De Avro heeft z'n publieke ziel verkocht aan Heineken'', aldus Van der Meulen. ,,Dit zijn stuk voor stuk afspraken die haaks staan op de belangrijke principes uit de mediawet: non-commercialiteit en redactionele onafhankelijkheid van publieke omroepen.''

Het Commissariaat is minstens van plan de Avro een boete op te leggen van 60.000 gulden voor de veelvuldige, langdurige en prominente manier waarop het Heineken-logo in beeld werd gebracht (maar liefst 150 keer). Mocht bovendien komen vast te staan dat de omroep zich dienstbaar heeft gemaakt aan het winststreven van de brouwerij, dan wordt de boete verhoogd tot 200.000 gulden.

Hoewel de Avro tijdens een hoorzitting op 3 juni nog de kans krijgt zich te verdedigen, denkt het Commissariaat sterk te staan. De sponsor-overeenkomst laat immers weinig ruimte voor andere interpretaties; het bierbedrijf had volop invloed op de uitzendingen. En dat is in strijd met het verbod voor de omroepen om mee te werken aan het maken van winst door derden.

Intussen heeft het Commissariaat aan de demissionaire staatssecretaris Van der Ploeg voorgesteld programmasponsoring bij de publieke omroepen geheel te verbieden. Dat zou de zaak voor iedereen veel duidelijker maken.

Volgens een Avro-woordvoerder is nog niet bekend of er ook dit jaar een Night of the Proms-achtig programma wordt uitgezonden: ,,Bij ons zijn in elk geval nog geen plannen ingediend.'' Maar misschien bij de commerciële omroepen wel; die kunnen hun eigen winststreven immers veel makkelijker combineren met dat van anderen.