IJburgers zetten voet op het nieuwe land

Amsterdam breidt uit in het IJmeer. De belangstelling is groot voor allerlei typen woningen die hier de komende tien jaar verrijzen.

Aan boord van de tweemaster Arthur van Schendel staat de Amsterdamse wethouder Duco Stadig (ruimtelijke ordening). Op weg naar het nieuwe land. Wind en miezer slaan in zijn gezicht. Op de opgespoten zandlaag in het IJmeer zal hij zo meteen de Amsterdamse vlag hijsen - ,,voordat iemand anders het doet''. Dan valt zijn oog op een zwerm aalscholvers. ,,Kijk nou, die vogels, ze zijn helemaal niet bang.''

Ruim twee jaar na het correctief referendum over de aanleg van de woonwijk IJburg lijkt de wethouder nog steeds weinig begrip te hebben voor de opwinding destijds bij Natuurmonumenten. Het Haveneiland is opgespoten, de vogels zijn gebleven. Ergens op de kale zandvlakte waar in 2002 de IJtram moet stoppen, gaat even later de vlag omhoog. Hier moeten de Amsterdammers komen wonen die anders naar Almere of Purmerend vertrekken, maar die wel elke ochtend in de file staan omdat hun werk in Amsterdam is gebleven.

Er komen zes eilanden met in totaal 18.000 woningen. Elk eiland krijgt zijn eigen karakter. Op het Haveneiland, waar Stadig zojuist aan wal is gegaan, komen een haven, hoogbouw en horeca. In de rietkragen van de Rieteilanden komt laagbouw, aan de kust van het Strandeiland appartementen en op het Steigereiland zullen woonboten en arken aanmeren. Brede lanen met stadsvilla's op het Buiteneiland. Alles bij elkaar zal de bouw van IJburg tien jaar duren.

Op het festival IJburg Open op het Zeeburgereiland in Amsterdam-Oost varen deze tweede pinksterdag boten af en aan naar het nieuwe land. Volgens Stadig zijn IJburgers zowel wit als zwart, jong en oud, rijk zowel als arm. Maar deze dag zijn het vooral jonge Amsterdammers en gezinnen die zijn gekomen om voet aan wal op het nieuwe land te zetten. Een Hindoestaanse man uit Amsterdam-West is ,,moe van de drukte'' en hoopt op IJburg rust en ruimte te vinden. Een huidige bewoner van het KNSM-eiland wil op IJburg wonen, omdat hij ,,gek op water'' is. Op IJburg verwacht hij bovendien hetzelfde dorpsgevoel te vinden als op het KNSM-eiland. ,,Je moet toch allemaal over hetzelfde bruggetje.'' En een operazangeres uit Amsterdam-Oost is geïnteresseerd in werkruimte aan huis. Nu heeft ze haar studio in Sloten. Misschien dat de mogelijkheid bestaat om met een groep musici huizen rondom een gezamenlijke oefenruimte te bouwen. In de plannen voor IJburg is ruimte gemaakt voor bijzondere woonvormen zoals groepswoningen, huizen voor thuiswerkers of woningen voor gescheiden stellen die toch samen de kinderen willen opvoeden.

De verwachtingen zijn hooggespannen, zegt directeur Maarten Kloos van het centrum voor architectuur Arcam. ,,Hoe eigenzinniger de locatie, hoe interessanter de ontwerpen. Dat zie je ook op andere plekken in Amsterdam. Het KNSM-eiland is vele malen interessanter dan bijvoorbeeld Nieuw Sloten.'' Volgens Kloos zijn zowel ontwerpers als woningbouwverenigingen doordrongen van het feit dat bouwen in het IJmeer een unieke gelegenheid is. ,,Het is anders dan in een willekeurig weiland bouwen. Niemand wil de kans missen een echt mooie wijk te maken.'' En land op het water veroveren brengt volgens Kloos ,,de aloude pioniersgeest'' mee.Inmiddels staan bij het Projectbureau IJburg van de gemeente 16.000 belangstellenden ingeschreven. Dat zegt alleen niet zoveel. De veerboot van het GVB die sinds twee weken elke zaterdag een excursie over het IJmeer maakt, was al lang van tevoren volgeboekt. Maar in de kombuis zaten vooral bejaarden en ging het rolletje Stophoest van hand tot hand. ,,Ik ben een rasechte Amsterdammer'', zegt een man uit Amsterdam-Slotervaart, ,,maar hoe ik in IJburg zou moeten komen? Ik zou het niet weten.''