Duitsers lachen om zichzelf

Sober en ingetogen, maar met stille trots hebben de 82 miljoen Duitsers het 50-jarig bestaan van hun democratie gevierd. ,,De grootste verdienste van de Rijnlandse Republiek is, dat we geleerd hebben ook om onszelf te lachen'', aldus Michael Naumann, minister van Cultuur van kanselier Gerhard Schröder, tijdens het `feest voor de democratie' in Berlijn.

Op verschillende plaatsen in Berlijn gaven wijze mannen, vrouwen, jongeren, cabaretiers en muzikanten weer wat de democratie voor hen betekende, die op de ruïnes van de Tweede Wereldoorlog is opgebouwd. De uitgeefster van Die Zeit, Marion Gräfin Dönhoff, zei dat ze door Hitler volkomen ontnationaliseert is (De Duitse vlag of een nationaal getinte toespraak doen haar helemaal ,,niets''). Oud-bondskanselier Helmut Kohl loofde de stabiele democratie, die ,,in de hoofden en harten van haar burgers'' is verankerd. Schröder meende dat het `provisorium' van de Duitse naoorlogse staat definitief voorbij is.

Na vijftig jaar is Duitsland in staat schaamte over het verleden te verzoenen met vertrouwen in de toekomst. Het is liefde zonder passie, merkte de politicoloog Wilhelm Bürklin op. ,,Duitsers hebben een sobere relatie gekregen met hun land en de grondwet.''