TIENERMISLEIDING 4

In W&O van 24 april stond een column van Piet Borst onder de titel Tienermisleiding. Daarin haalt hij nogal fel uit naar twee methodes voor het nieuw vak Algemene Natuurwetenschappen (ANW) dat door alle leerlingen in de tweede fase havo en vwo zal worden gevolgd. Als auteur van de gewraakte hoofdstukken uit de methode Scala zou ik graag op deze column willen reageren. Natuurlijk is een column geen objectieve recensie, maar een zeer persoonlijke en niet altijd goed onderbouwde uiting van de schrijver. Vaak vind ik de columns van Piet Borst spits en geestig. In dit geval echter staan er onwaarheden en verdraaiingen in zijn tekst die ik niet onweersproken wil laten.

ANW is een vak waarin getracht wordt alle leerlingen inzicht bij te brengen in de huidige ontwikkelingen in natuurwetenschap en techniek, met oog voor het ontstaan van de verworven kennis en de manier waarop die wordt uitgebreid. Je zou kunnen zeggen dat ze antwoord moeten leren geven op vragen als: waar haal je kennis vandaan, hoe weet je wat waar is, hoe gebruik je kennis en mag alles wat kan? Het is dus uitdrukkelijk niet de bedoeling, de leerlingen alleen maar een heleboel kennis bij te brengen. De afkeer van Borst van het bespreken van primitieve geneeskunde (sic) zal misschien te wijten zijn aan zijn gebrek aan kennis van de doelstellingen van ANW. Waar ik meer moeite mee heb is zijn gelijkstelling van de geneeskunde van ontwikkelingslanden met onze middeleeuwse geneeskunde. Dit is een staaltje van westers superieur denken dat eigenlijk tot het verleden zou moeten behoren. Het afdoen van de vondsten van nieuwe medicijnen uit planten als toevalstreffers, is volkomen in strijd met de werkelijkheid. Borst zou het recent verschenen boek Etnobotanie van Michael J. Balick en Paul Alan Cox (verschenen in de toch ook voor hem onverdachte Wetenschappelijke Bibliotheek van Natuur & Techniek) eens moeten lezen om de modernste inzichten op dit gebied te verwerven.

Mijn kennis op het gebied van kanker is natuurlijk meer verouderd dan die van de specialist Borst, graag hoor ik van hem wat er fout en onbegrijpelijk is aan de betreffende passage.

Dat Borst denkt dat Havo-leerlingen meer gefascineerd zijn door een fragment over het griepvirus dan over het ebolavirus, toont naar mijn idee aan dat Borst, anders dan ik die iedere dag voor de klas sta, totaal geen idee heeft van de leefwereld van een Havo-leerling.

Dan de uitsmijter: zijn problemen met 1.3.3, de paragraaf over voeding, genotmiddelen en gezondheid. De schadelijke werking van de sigaret wordt alleen overgebracht door een plaatje van een pakje sigaretten met daaronder brengt de gezondheid ernstige schade toe, schrijft Borst. De waarheid is dat al meteen in de derde regel van deze paragraaf staat: `Zo is aangetoond dat roken de kans op bepaalde aandoeningen (longemfyseem, longkanker, hart-en vaatziekten) vergroot.' Ik mag toch verwachten dat Borst nauwkeurig leest voor hij iets opschrijft. Bovendien heeft hij vergeten in het opdrachtenboek (nota bene aangekondigd als de centrale plek van de methode) te kijken. Dan zou hij namelijk op blz. 30 een grote opdracht zijn tegengekomen, opgehangen aan het artikel `Groeiend aantal doden door rook-epidemie' van Prof. Peto.

Helemaal razend wordt Borst bij het lezen van de naam Moerman. Hij schrijft: ``Wat hier aan tendentieuze tekst wordt geproduceerd, weigert mijn pen te kopiëren.'' Ik denk dat er geen sprake is van een weigerende pen, maar van een weigerende lezer. Een lezer, die het noemen van de naam Moerman blijkbaar tendentieus vindt. Verder staat er namelijk niets in die tekst waarover een aanhanger van Moerman zich in de handen zou kunnen wrijven. Het is een objectieve opsomming van historische feiten. Ook Linus Pauling, met wie je het natuurlijk eens of oneens kunt zijn, krijgt een onwetenschappelijke trap na (``bij hem is op latere leeftijd een steekje los geraakt'').

Ook hier weer laat Borst zich in zijn woede tot onwaarheid verleiden. Er is nog geen normale dokter genoemd. Even teruggebladerd naar de pagina's vóór Moerman, in volgorde: Bernard, Berger, Filatov, Merrill, Barnard, Kolff, Semmelweis, Lister, Koch, Jenner en Galjaard. Voldoende?

De Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen moet maar ingrijpen, want leerboeken mogen niet overgelaten worden aan de grillen van uitgevers. Weer blijkt dat Borst niet weet waar hij over praat. Bij de samenstelling van de leerstof is zeer uitvoerig overleg geweest tussen organisaties als NVON (Nederlandse Vereniging voor Onderwijs in de Natuurwetenschappen),SLO (Stichting Leerplan Ontwikkeling), verschillende universitaire instellingen en het Ministerie van Onderwijs. De KNAW is overigens van harte welkom als adviseur bij dit nieuwe vak. Ik vrees echter dat anders dan Borst denkt, dit advies niet veel zal afwijken van dat wat nu reeds aangeboden wordt.

Borst blijft achter als de ridder van de droevige figuur, vechtend tegen niet bestaande tegenstanders. In iedereen die de naam Moerman, homeopathie of geneeskrachtige plant noemt, ziet hij meteen een kwakzalver die buitenspel gezet moet worden en wiens boeken verboden moeten worden. Je zult zien, als hij niet via de KNAW zijn zin krijgt, probeert hij het via de Nederlandse Vereniging tegen Kwakzalverij.