Naschrift Piet Borst

Er zijn veel reacties op mijn `Tienermisleiding' gekomen, hier en elders. Mooi dat mensen zich opwinden over schoolboeken. Dat lijkt mij ook een opsteker voor de docenten. René Westra, mede-auteur van Scala vindt dat de geneeskunde van ontwikkelingslanden niet vergeleken mag worden met onze middeleeuwse geneeskunde, maar waarom vermeldt hij niet. Ook onze middeleeuwse geneeskunde kende spectaculaire genezingen en krachtige middelen. Wat ontbrak was een systematische methode om uit te zoeken wat echt werkt en wat niet, zodat het gros van de behandelingen averechts werkte. Die methode zou ik graag zien uitgelegd aan leerlingen. Dan zouden ze ook zelf kunnen zien hoe wij weten wat werkt.

De romantische kijk op primitieve geneeskunde van Westra (die hij hier nog eens onderstreept) wordt overigens gedeeld door zijn uitgever. In een recent interview met Het Onderwijsblad van de Algemene Onderwijsbond zegt die uitgever over mijn column: ``Maar uit het feit dat de werking van Oosterse geneeskunst niet valt te verklaren, volgt nog niet dat het pseudo-wetenschap is.'' Uitgever en schrijver hebben dus een duidelijke visie op wat de kinderen moet worden voorgeschoteld en ik ben het niet eens met die visie. Dat geldt ook voor een paar andere punten van Westra, maar ik wil de krant niet vullen met mijn weerwoord. Waar het mij om ging was dat in Scala de balans tussen primitief/exotisch/alternatief en echte geneeskunde zoek is en dat de echte geneeskunde ondermaats wordt besproken. Dat volgt niet noodzakelijkerwijs uit leerplan of vakoverleg, zoals Westra meent, want de twee leerboeken die ik heb bekeken, Scala en Galileo, lijken weinig op elkaar en Galileo is mijns inziens ook stukken beter. Overigens komt niet alleen de geneeskunde er slecht af in Scala. Ook de evolutie, een centraal concept in de biologie, wordt karig behandeld, zoals ook Hellemans in het maartnummer 1999 van Skepter heeft betoogd.

Veel mensen (tot een minister toe) hebben zich gebogen over mijn suggestie om de KNAW bij leerboeken te betrekken. Ik dacht daarbij niet meteen aan een politiefunctie, maar aan hulp. Zo maakte de Amerikaanse academie vorig jaar een schitterend boek: `Teaching about evolution and the nature of science', dat prima gebruikt zou kunnen worden om de behandeling van dit moeilijke onderwerp in onze schoolboeken te verbeteren. Een KNAW-commissie die schoolboeken beoordeelt en helpt de fouten te verwijderen zou mijns inziens echter ook niet gek zijn. De KNAW heeft inmiddels een werkgroep ingesteld.

De arts voor homeopathie Van Kempen is gekwetst door mijn kwalificatie van de homeopathie als kwakzalverij. Eerder heb ik in een column laten zien dat homeopathie is gebaseerd op onzinnige, achterhaalde principes en dat nooit is aangetoond dat echte homeopathische middelen meer doen dan een placebo. (Homeopathie, NRC Handelsblad 8 februari 1996; ook te vinden op pagina 48 van een recent verschenen bundel van mijn columns). Als homeopathie desondanks geen kwakzalverij mag worden genoemd, zal ik een andere term pogen te vinden.

Ten slotte wil ik graag een fout rechtzetten: in mijn column van 24 april j.l. schreef ik dat ``Pauling nooit het Moerman-dieet heeft aanbevolen''. Dit is onjuist. In Moermans `Kanker kan genezen' uit 1978 staat achterin: `To dr. Moerman, in sincere appreciation of his great contribution to the solution of the cancer problem.' Linus Pauling. Mijn excuses voor deze onzorgvuldigheid.