MAMMOETEN KLONEN

Van dinosaurussen kan hij niet winnen. Maar verder zijn er weinig lang uitgestorven dieren waar zoveel onderzoek naar wordt gedaan als de mammoet. Het voordeel van mammoeten boven dinosaurussen is, dat er veel meer materiaal voorhanden is. Ze zijn ook veel later uitgestorven, 10.000 jaar geleden tegen de ruim 60 miljoen jaar geleden van de dinosaurussen. De omvang van het onderzoek bleek op de 2e Internationale Mammoetconferentie die afgelopen week in het Natuurmuseum in Rotterdam werd gehouden. Ongeveer tachtig wetenschappers, onder wie prominente geleerden uit Rusland, de Verenigde Staten, Nederland en 15 andere landen, presenteerden de laatste resultaten van hun onderzoek naar mammoeten en andere uitgestorven grote zoogdieren uit met name de laatste ijstijd. Een van de geplande, mediagenieke onderwerpen, het klonen van mammoeten, ging helaas niet door wegens ziekte van de desbetreffende Japanse onderzoeker.

Het aprilnummer van Discover wijdt toevallig een groot artikel aan de ideeën van andere Japanse wetenschappers om mammoeten te klonen aan de hand van DNA uit permafrostkadavers. In het artikel bleef het bij ideeën, vooral door de onmacht van de Japanners om in goede samenwerking met de Russen een mammoetkadaver te lokaliseren. De vraag of een Jurassic Park voor mammoeten in de toekomst wel haalbaar is, zal dus voorlopig onbeantwoord blijven.

Een van de onderwerpen die wel uitgebreid ter sprake kwamen, was het vervolgonderzoek naar de mini-mammoeten van Wrangel, een eiland in het uiterste noordoosten van Siberië, niet ver van de Bering Straat. Ook in Nederlandse kranten is in 1993 gepubliceerd over de spectaculaire vondst van een reeks fossiele kiezen en botten die men toeschreef aan dwergmammoeten. De verdwerging zou het gevolg zijn van eiland-isolatie: beperkte ruimte en een gering voedselaanbod leiden tot een afname van de lichaamsomvang. Dick Mol had er destijds zijn bedenkingen over en meende dat de kiezen zo klein waren doordat ze zover waren afgesleten en dat de botten qua lengte vergelijkbaar waren met talloze andere vondsten, onder andere in Nederland. Volgens Mol konden de kleine botten worden toegeschreven aan sekse-dimorfisme: het waren eenvoudig kleine, jonge vrouwtjes. Mols kritiek had weinig aanhang.

Mol: ``De aaibaarheidsfactor van zo'n dwergmammoetje is zo groot, dat het bijna niet meer mogelijk is zo'n verhaal de wereld uit te krijgen. Zelfs nu inmiddels door diverse andere onderzoekers is vastgesteld dat de mammoeten van Wrangel van normale grootte zijn, blijven wetenschappers de mini-mammoeten van Wrangel noemen als een feit. Ook in het zojuist genoemde artikel in Discover heeft men het weer over de dwergmammoeten van Wrangel. Wat dat betreft hoop ik dat met dit congres aan deze onzin eindelijk een einde is gekomen. De enige echte dwergmammoeten ter wereld zijn die van Santa Rosa, een eilandje voor de kust van Californië, die niet meer dan 160 cm waren, en dat is het.'

De Mammoet, t/m 3 oktober in het Natuurmuseum Rotterdam, Westzeedijk 345. tel. 010 4364222. Bij het museum is ook verkrijgbaar het verslag van het 1e Internationale Mammoetcongres, St. Petersburg 1995 (`Mammoths and the Mammoth Fauna: Studies of an Extinct Ecosystem') ƒ100,-.

CORRECTIE

In het artikel `Mammoeten Klonen' van Arlette Kouwenhoven (W&O, 22 mei) is door de redactie toegevoegd dat de mammoet ongeveer 10.000 jaar geleden is uitgestorven. Dat is onjuist. Zo zijn in 1993 op het Noord-Siberische eiland Wrangel fossielen van mammoeten gevonden waarvan de jongste koolstof-14-dateringen op 1.700 voor Christus uitkomen.