Klezmer in nieuwe muziek

De laatste tien jaar is de populariteit van klezmer toegenomen. Dit is niet alleen te danken aan het onophoudelijke muzikale zendingswerk van oudgedienden als de terug-van-nooit-weggeweeste Epstein Brothers maar ook aan de jonge garde joodse muzikanten die onder leiding van John Zorn massaal hun sefardische wortels herontdekten. Zorns Knitting Factory label verzorgde gisteren en eergisteren een tweedaags Nederlandse minifestival van een aantal prominente vertegenwoordigers van alternatieve joodse muziek.

Dat die New Jewish Music wel binding heeft met de traditionele klezmer maar voor geheel nieuwe interpretaties openstaat, bewees Uri Caine gisterenavond. Samen met dj Olive speelde hij een drie kwartier durende improvisatie die meer weg had van een barokke geluidscollage dan van joodse bruiloftsmuziek.

Caine's pianospel bestond uit dramatisch gehamer, krachtige marsritmes en abstracte klankenwolken. Dj Olive mengde daar het geluid van onder andere koeienbellen, laag overvliegende straaljagers en een slordige verzameling triangels doorheen.

Het leek alsof beide muzikanten onafhankelijk aan het soleren waren totdat vleugel en vinyl elkaar weer tegenkwamen om een maat of wat samen op te trekken. Zo ging een langzaam wegstervende deurbel een duet aan met een zacht twinkelende piano en bleek het geluid van een doortrekkende wc te passen in een bluesschema.

Duidelijker waren de joodse invloeden bij het duo Roy Nathanson & Anthony Coleman. Deze twee leden van de befaamde Jazz Passengers gaven zich enthousiast over aan schmierende saxofoonuithalen en opzwepende ritmes, al dan niet teweeggebracht door met een bierfles op de snaren van de Steinway te slaan. Coleman verrijkte een traditioneel klezmer-nummer van Ip Schwartz met vet aangezette horroreffecten op een ouderwets ruisend orgeltje.

Het repertoire van het duo strekte zich echter verder uit dan persiflage en plastic nostalgie. In `Mister pig gets a balloon' blies Nathanson à la Roland Kirk op twee saxofoons een heldere, krachtige melodie. Het nummer `A regular guy' bestond uit klagelijke saxofoonklanken die dreven over een sample van strijkers en een slepend ritme. De muziek van Nathanson en Coleman is puur hedendaags muziektheater.

Jewish Alternative Movement Tour.Gehoord: 20/5 in BIMhuis Amsterdam.