HIV en het strafrecht

Dragers van het HIV-virus hebben in Nederland niet de plicht om dat te melden aan hun partner of aan instanties. Iedereen draagt zelf de verantwoordelijkheid om zich tegen het virus te beschermen. Maar als een drager van het virus liegt over zijn besmetting of willens en wetens aandringt op onveilige seks, kan hij wel straf- of civielrechtelijk worden vervolgd.

In Nederland bestaan (nog) geen specifieke strafrechtelijke bepalingen voor besmetting met het HIV-virus, zoals bijvoorbeeld in Italië en Spanje. Een juridische commissie onder leiding van de advocaat-generaal bij de Hoge Raad, L.C.M. Meijer, heeft vorig jaar advies uitgebracht aan het kabinet over de vraag of er specifieke wetgeving moet komen.

De commissie meent dat de bestaande bepalingen in het wetboek van strafrecht over bedreiging, verkrachting, zware mishandeling en het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel toereikend zijn. Het probleem bij HIV-besmetting is dat zij niet te bewijzen is als de vermoedelijke dader zich niet laat testen. Daarom adviseerde de commissie Meijer om de wet zo te wijzigen, dat een gedwongen aidstest in een strafrechtelijk onderzoek mogelijk wordt. Het ministerie van Justitie beraadt zich nog op een deze wetswijziging.

Ook in het civiele recht is het mogelijk om op te treden tegen (poging tot) besmetting met het HIV-virus. De civiele rechter in Leeuwarden heeft in 1993 een man veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding aan een vrouw tegen wie hij had gelogen over het feit dat hij besmet was met HIV. De vrouw bleek na onveilige seks met de man niet te zijn besmet, maar had wel maandenlang in onzekerheid gezeten, in afwachting van de uitslag van haar aidstest.

Huisartsen hebben zwijgplicht over HIV-besmetting. Als een helft van een paar seropositief is, kan de huisarts er bij die persoon op aandringen om dit aan de partner te vertellen. Maar als de huisarts de partner zelf inlicht, of aangifte doet bij de politie, riskeert hij vervolging op grond van het schenden van zijn beroepsgeheim. Volgens hoogleraar Gezondheidsrecht J. Legemaate, tevens juridisch adviseur van de artsenorganisatie KNMG, stelt het beroepsgeheim artsen met HIV-besmette patiënten ,,regelmatig'' voor een dilemma. Hij adviseert artsen druk uit te oefenen op die patiënten om het hun partner te vertellen, maar niet zelf uit de school te klappen. Dat zou ertoe kunnen leiden dat lijders aan het HIV-virus zich niet meer bij een arts melden.