Column

Foto's

Vorige week liep ik door New York en zag op Madison Avenue een superluxe kinderkapper annex -schoonheidssalon en daar kregen de kleintjes krulspelden, make up, mascara en nagellak. Iets verderop lag een winkel met waterdichte cd-spelers voor onder de douche en daarna zag ik een zeer goed bezochte hondenpedicure. Ik baalde dat ik geen fototoestel bij me had. Hoewel?

Een week later stond ik in Johannesburg oog in oog met de paar honderdduizend golfplaten krotten van Soweto en was blij dat ik geen fototoestel bij me had. `Dit fotografeer je niet', sprak mijn gevoel mij streng toe. Mijn toestel lag trouwens in mijn drie sterrenhotel. Als je die meeneemt wordt-ie geroofd. `Ze jatten alles zo van je af', verzekerde iedereen mij.

Met `ze' bedoelt men de groepjes uitzichtloze negers die vanaf de rand van hun sloppenwijk naar de busjes vol fotograferende toeristen staan te kijken. Als ik zo'n werkloze hongerneger was zou ik hetzelfde doen. Ik zou het toestel voor de ogen van de volgevreten toerist kapotslaan. Beetje in je zojuist gewinterschilderde doorzonwoning in Zoetermeer naar mijn armoe gaan zitten kijken.

Ook ik liep er als toerist, bezocht het monument van de opstand in 1976, het voormalige woonhuis van Nelson en Winnie (`Dit zijn Nelsons laarzen en dit is Nelsons bed!') en belandde in een echte shebeen, een kroeg waar de plaatselijke bevolking drinkt. Hoewel een echte shebeen? Alle negers kwamen mobiel bellend binnen, vergezelden groepjes met uitsluitend blanke toeristen en je kon aan het eind met je creditcard betalen. Dus niet dat je zegt: daar zat de gemiddelde bewoner van Soweto. Het visitekaartje van Gerrit Brokx, mayor of Tilburg, hing er aan de muur en ontroerde mij.

De vlucht naar Johannesburg had een kleine vertraging omdat het boven de Middellandse Zee nogal druk was met NAVO-vliegtuigen, kortom: een risicoreisje. De gemiddelde F16-piloot weet nog niet het verschil tussen een Servisch wapendepôt en de Chinese ambassade, dus ik ben er mooi tussendoor gekropen. Ik denk wel dat een eventuele crash van een NAVO-bom met een Westerse toeristen-Boeing de vrede sneller dichterbij brengt dan alle foutjes op die Kosovaarse vluchtelingenkonvooien. Dus eigenlijk moet ik het er voor over hebben. Alle levens zijn toch even veel waard? Of ik sneuvelbereid ben? Nee!

Is het leven dan zo leuk? Nou, dat ook weer niet. Het is vooral zinloos. Volgende week kom ik thuis met dertig, door mij persoonlijk vanuit mijn debielenbusje geschoten foto's van olifanten, giraffen, twee nijlpaarden en een manke, geriatrische buffel. En al die beesten kijken met zo'n blik van: sodemieter op met je foto's. En ze hebben groot gelijk.

Hier in het prachtige Phalaborwa grenst de golfclub aan het Krügerpark. Afgelopen oktober kwam een olifant daar even kijken hoe een Duitse mevrouw stond te putten. Zij was zo blij met deze inheemse belangstelling dat ze onmiddellijk haar fototoestel trok en stevig op de dikhuid begon te flitsen. Ze kwam ook iets te dichtbij. Over de afloop gaan verscheidene versies. De een zegt dat ze drie keer door de lucht werd geslingerd, de volgende verhaalt over afgerukte benen en armen en weer een ander vertelt dat ze domweg in de grond werd gestampt. Hole negentien dus. In alle versies gebeurde het onder het toeziend oog van haar complete familie en overleefde ze het niet. Of de foto's gelukt waren durfde ik niet te vragen.

Wat zijn nou foto's? In je doorzonwoning in Zoetermeer laten zien dat je er geweest bent. Een doorsnee NAVO-afzwaaier en je leven is voorbij. Leven is gelul en foto's zijn onzinnige momentopnamen. Je geheugen is je beste fototoestel. Zonder foto's worden je herinneringen alleen maar mooier en de rest vergeet je. Soweto vergeet je nooit. De kinderkapper, de poedelpedicure en de waterdichte cd-spelerwinkel ook niet. Maar je vergeet wel dat je vanuit een burgerlijk toeristenbusje naar drie grazende impala's hebt staan kijken. Nu kan ik mijn droeve tochtje niet meer ontkennen. Er zijn namelijk foto's van.