Ervaren en beminnelijk

Kabinetsformaties, met name paarse, zijn voor H. Tjeenk Willink gesneden koek. In 1994 en 1998 was hij informateur van een coalitie van PvdA, VVD en D66. Gisteren is de vice-president van de Raad van State door de koningin gevraagd om op korte termijn ,,te onderzoeken of en op welke wijze de samenwerking binnen de huidige coalitie van PvdA, VVD en D66 kan worden voortgezet.''

De PvdA'er Herman Diederik Tjeenk Willink (57) is een éminence grise. Hij komt afstandelijk over, maar intimi typeren hem als evenwichtig, deskundig en bovenal beminnelijk. En hij is een fan van de koningin. ,,Ik beschouw koningin Beatrix in haar werkwijze als mijn voorbeeld'', zei hij in 1992. ,,Ook de koningin heeft als taak, in alle beperktheid, de cohesie te bewaren.''

De vice-voorzitter speelt qualitate qua een belangrijke rol bij de kabinetsformatie. Hij is een van de eerste adviseurs die zijn opwachting maakt bij de koningin na verkiezingen voor de Tweede Kamer. De koningin wint dan adviezen in over de te volgen procedure bij de kabinetsformatie en de benoeming van (in)formateurs.

Tjeenk Willink heeft veel ervaring met kabinetsformaties. In 1973 en 1977 maakte hij als secretaris van informateurs en formateurs lange formaties (respectievelijk 163 en 208 dagen) mee. In de tussenliggende jaren was hij een vertrouweling van toenmalig PvdA-premier Joop den Uyl. Dat hij niet aan één partij of minister-president vastgebakken zit bewees hij door van 1977 tot 1982 ook de CDA'er Dries van Agt te adviseren.

Gymnasium en rechten in Leiden waren de opmaat naar een carrière op het snijvlak van politiek en bestuur. Hij was onder meer senaatsvoorzitter, regeringscommissaris en secretaris bij kabinetsformaties. Sinds juli 1997 is hij vice-voorzitter van de Raad van State. Sinds gisteravond sleutelt hij weer aan paars. Een oude hobby, want hij staat bekend als een principieel voorstander van deze coalitie. Hij nam deel aan het Des Indes-overleg om met VVD- en PvdA-leden te filosoferen over een mogelijke toenadering. ,,Alleen met dat kabinet zijn gestolde verhoudingen in politiek en bestuur te doorbreken'', zei hij begin jaren negentig.