De Nacht van Wiegel 15

D66 meent dat haar kroonjuweel bezoedeld is en nu wil de partij niet meer meespelen. Dat is een kinderachtige reactie en, zoals dat soort reacties, sterk overdreven. Hoe schitterend was dat kroonjuweel eigenlijk? Zoekend in het schriftelijk fundament van de partij – het Appèl van september 1966 – komt men het nauwelijks tegen. In een zinnetje in punt 3 van de `uitgangspunten voor een politiek program' is het verstopt. Daarnaast moeten de mogelijkheden worden bestudeerd tot invoering van een met waarborgen omgeven vorm van referendum. Dat is alles – niet eens de glans van toneelsieraden. In de afgelopen 33 jaar heeft deze kiezel telkens opgepoetst in partijgebonden discussies – het tot kroonjuweel gebracht en zelfs een regeerakkoord bereikt. Dat het referendum – in tegenstelling tot een aantal andere punten van D66 – niet erg beleefd werd moet iedereen duidelijk zijn geweest. Het is allerminst verbazend dat de Eerste Kamer er in beginsel tegen was – de Bende van 5 en Bierman alleen al. Onder een andere regie dan die van Wiegel hadden zij vermoedelijk allen tegengestemd. Het is niet nuttig speciaal Wiegel te blameren. Het machtswoord van de D66-fractieleider De Graaf – het onaanvaardbaar– leidde tot de executie. Wiegel haalde alleen de trekker over. Zelf een groot deel van de D66-aanhang – laat staan het Nederlands electoraat – achtte dit geen crisis waard. De reacties van de coalitiegenoten wijzen daar ook wel op.

Lijmen is mogelijk – de suggestie van dr. Andeweg (Leids politicoloog) in NOVA dezer dagen om het referendum als normaal wetsontwerp in te dienen, dat geen tweederde meerderheid benodigt, lijkt een vruchtbare. Zou dit lukken dan kan Paars II dat wel andere dingen aan het hoofd heeft, gerust doorregeren, zij het enigszins bescheiden door deze confrontatie met de grilligheid der politieke werkelijkheden. Partijkassen worden niet aangesproken voor vervroegde verkiezingen en de tijd zal de rimpeling in de Haagse Hofvijver snel uit het zicht afvlakken. D66 heeft een zandkorrel in een oester gestopt in de hoop een echte parel te kweken - maar het bleek toch een kunstmatig product te zijn geweest.