DE EENZAME STRIJD VAN EEN VUURVRETER

Na een dramatisch seizoen heeft PSV zowaar nog enig uitzicht op de Champions League. Maar de grote schoonmaak is al begonnen. Voor de geblesseerde verdediger Stan Valckx (35) is geen plaats meer. ,,Al ben ik tien procent fit, dan moeten ze mij nog houden.''

De symboliek lag in één beeld besloten. Terwijl de selectie van PSV zich voorbereidde op de laatste competitiewedstrijd tegen FC Utrecht, waarin na een turbulent voetbalseizoen wellicht nog deelname aan de Champions League kan worden afgedwongen, rende Stan Valckx eenzaam door het bos achter het trainingscentrum De Herdgang. Het was de zoveelste etappe in een moeizaam revalidatieproces na een operatie, waarin zijn linkerknie van een nieuwe kruisband werd voorzien. De scheidende coach Bobby Robson kreeg een bosje bloemen, nadat PSV zich door een royale zege op AZ had verzekerd van Europees voetbal. Voor Valckx lag geen boeket klaar na zestien jaar betaald voetbal, waarvan hij de helft in Eindhoven doorbracht. De 35-jarige verdediger mocht vorige week zijn ontslagbrief in ontvangst nemen.

Enkele uren na de training neemt Valckx in een café in de binnenstad van Eindhoven zijn eerste biertje en rookt hij ontspannen een sigaretje om te onderstrepen dat van hem geen klaagzang moet worden verwacht. Zijn lippen zijn noodgedwongen verzegeld nu hij achter de coulissen een steekspel voert over een mogelijke voortzetting van zijn carrière. De nieuwe PSV-trainer Eric Gerets heeft al laten doorschemeren dat de Limburgse levensgenieter volgend seizoen mogelijk een herkansing krijgt als hij bijtijds kan aantonen dat hij volledig fit is. Maar Valckx hoeft slechts naar de bijna wekelijks falende verdediging van PSV te wijzen om zijn comeback te rechtvaardigen. ,,Ook als ik maar tien procent fit ben, moet PSV mij houden'', luidt zijn motto.

Zelfs een gammele Valckx kan het onmogelijk slechter doen dan de verdedigers, die van PSV dit seizoen een karikatuur van een topclub maakten. Maar voorlopig is hij één van de slachtoffers van de grote schoonmaak bij de Brabanders. ,,In februari heeft voorzitter Van Raaij me al laten weten dat PSV niet met mij verder wilde'', vertelt Valckx. ,,Mijn contract liep af en de club betwijfelde of ik zou herstellen van mijn knieoperatie. Ik was de kruisband in mijn linkerknie vorig jaar al kwijtgeraakt. Het is een wrang idee dat ik een operatie destijds heb uitgesteld, omdat ik wist dat coach Bobby Robson mij dit seizoen hard nodig zou hebben.

,,Ik ben altijd een loyale werknemer geweest. Nu geeft de club me niet eens de kans te bewijzen dat ik weer fit kan worden. Sinds februari heb ik nog enkele gesprekken met het bestuur gevoerd, die niet altijd even positief zijn verlopen. De ontslagprocedure is nu in gang gezet. Ik kan er niet teveel over uitweiden, omdat ik PSV geen munitie in handen wil geven. Ik wil ze niet op een spoor zetten dat mijn verdediging kan schaden. Laat ik het zo zeggen dat de procedure niet vlekkeloos verloopt. Het is in feite een groot spel, waarin ik word gedwongen opnieuw de mouwen op te stropen. De deur staat op een kier, maar hij kan volgende week ook definitief gesloten zijn.

,,Ik weet niet of het een voordeel is dat mijn voormalige ploeggenoot Eric Gerets nu trainer bij PSV wordt. Hij kent mij van alle spelers in elk geval het beste. Gerets heeft als voetballer het maximale uit zijn carrière gehaald. Als ik hem moet karakteriseren, omschrijf ik in feite mezelf. We lijken veel op elkaar. Op het veld was Gerets een vuurvreter, als coach benadrukt hij vooral de teamgeest. Ik vind het een uitdaging te spelen onder een trainer met wie ik vier jaar heb samengespeeld. Ik sluit mijn loopbaan bij voorkeur af bij PSV. Deze club straalt warmte uit, hier heb ik altijd mezelf kunnen zijn.''

PSV kan in elk geval niet je leeftijd aanvoeren als reden voor ontslag nu het bestuur onlangs de 36-jarige Jan Heintze naar Eindhoven heeft teruggehaald.

,,Ik ben helaas gedwongen op dit punt oppervlakkig te blijven. Ik heb wel even met mijn wenkbrauwen gefronst, al vind ik Heintze een goede aankoop.''

Chirurg Van den Hoogenband verklaarde dat hij je alleen nog kon oplappen voor een café-elftal. Dat zal het PSV-bestuur ook wel in zijn rapportage aan het arbeidsbureau hebben vermeld.

Lachend: ,,Ik ben al zo vaak afgeschreven. Ook PSV denkt blijkbaar dat het me gebeurd is. Helaas heb ik dit seizoen slechts twee keer één helft tegen Feyenoord en AZ kunnen spelen. Toen zakte ik al bijna door mijn hoeven, daarna ging het bergafwaarts. Ik kwam de trap niet meer op en mijn zoon van twee jaar oud liep sneller dan ik. Het inbrengen van een nieuwe kruisband was onvermijdelijk, anders had ik zelfs niet meer in een café-elftal kunnen spelen. Dat zal nu wel lukken. Ik heb het programma van de vriendenploeg in Arcen al ontvangen.

,,Die club is vernoemd naar Jacqueline, de eigenaresse van een kapsalon in Arcen. Vorig jaar heb ik vanwege die knieblessure niet mee kunnen doen. Maar er waren zomers bij dat ik wel tien wedstrijden met Jacqueline speelde, gewoon voor de lol. Nu overweeg ik in juni wellicht één keer met die jongens te voetballen om mezelf te testen in de hoop dat ik ben hersteld als het nieuwe seizoen bij PSV begint.

,,Van die knieoperatie ben ik niet geschrokken, want de familie Valckx heeft op dat gebied de nodige ervaring opgedaan. Twee broers van mij zijn al afgekeurd na een knieblessure. Ik ben in zeven maanden tijd vier keer geopereerd, maar ook mijn moeder en mijn zus zijn al onder het mes geweest. Als ik het goed uitreken, is de hele familie in totaal 25 keer aan de knie geopereerd.''

Na een uitbundige lach: ,,Ik vrees dat onze enthousiaste levensstijl binnen én buiten het veld een te grote aanslag is geweest op de gewrichten.

,,Ik had na mijn operatie slechts één ding voor ogen, ik wilde fit worden. Anders had ik de revalidatie ook niet maandenlang kunnen volhouden. De medische staf van PSV heeft me enorm gesteund, want er waren wel eens dagen bij dat ik het niet meer zag zitten. Dan twijfelde ik aan mijn herstel. Als ik het niet kon opbrengen me af te beulen in het krachthonk, ging ik spoorslags naar huis om de zinnen te verzetten. Het is tijdens een revalidatie essentieel de geest fris te houden, want die wordt het meeste op de proef gesteld.

,,Ik stond er bij mijn revalidatie gelukkig niet alleen voor, want Stinga, Faber en Vink verkeerden in dezelfde situatie. We zagen gezamenlijk af en hielden elkaar overeind met een flinke portie galgenhumor. Vink heeft geestelijk al afscheid genomen van PSV. Maar ook chirurg Van den Hoogenband erkent dat ik op schema lig na mijn operatie. Voor volledig herstel staat negen maanden en die zijn nu bijna voorbij. Daarom hoop ik ook op een nieuw contract bij PSV per 1 juli.''

Dit seizoen fungeerde je noodgedwongen als tolk, al konden zelfs zes tolken de communicatie in de verdediging bij PSV niet verbeteren.

Grijnzend: ,,Ik was in elk geval de best betaalde tolk bij PSV. Ik had die rol al na mijn terugkeer bij PSV in 1994. Toen speelde Ronaldo nog in Eindhoven en mijn kennis van de Portugese taal kwam me ook van pas bij de contacten met de Brazilianen Vampeta, Claudio en Marcelo. Dit jaar telde de selectie van PSV maar liefst vijftien buitenlandse spelers en ik heb tijdens de trainingen dan ook de nodige hand- en spandiensten verleend. Natuurlijk heb ik een duidelijke mening over het gevoerde beleid. Het past niet bij mijn karakter die voor me te houden. Maar gelet op mijn ontslagprocedure ben ik gedwongen me in te houden. Het voornaamste probleem voor PSV was dat spelers als Marcos, Xavier en Nikiforov niet gewend waren in ons systeem te spelen. Uiteindelijk kwam dit elftal ook kwaliteit te kort.''

Gold dat ook voor coach Bobby Robson, die bijna wekelijks een ander elftal het veld instuurde en bovendien het spelsysteem dit seizoen drie keer wijzigde?

,,Ik heb de kritiek op Robson nooit begrepen. Als Bobby vorig jaar al bij PSV had gewerkt, waren wij vorig seizoen kampioen geworden en niet Ajax. Dan had hij kunnen beschikken over topspelers, die weten wat van hen wordt verwacht. Die ploeg had Robson beslist naar zijn hand kunnen zetten. Dit seizoen is Robson verweten dat hij 35 spelers heeft gebruikt. Nilis en Van Nistelrooy waren onbetwist de regisseurs van PSV. Maar de anderen hebben Robson nooit het idee gegeven dat zij de beste waren op hun positie. Spelers als Kolkka en Bruggink hebben regelmatig in de basis gestaan. Iedereen heeft voldoende kansen gekregen, maar ze niet gegrepen.

,,Robson was door de slechte resultaten ook wel gedwongen het systeem te veranderen. Bij elke, andere trainer was de pleuris uitgebroken. Maar zelfs ontevreden reserves hadden zoveel respect voor Robson dat ze nooit openlijk hebben geklaagd. De spelers gunden hem geen gelazer. Alleen doelman Waterreus heeft zich vergaloppeerd en daar kreeg hij onmiddellijk spijt van. Al voor Robson naar Nederland terugkeerde, werd hij betiteld als een tactisch zwakke coach. Maar zelfs nu Bobby bijna 66 jaar is, kan hij nog kiezen uit diverse Engelse topclubs. Het is toch van de zotte dat een man met zo'n erelijst zich nog steeds moet verantwoorden?''

Toch zegt het veel over het niveau van de Nederlandse competitie dat PSV ondanks 53 tegengoals nog uitzicht heeft op de Champions League.

,,Dat vind ik ook, we gaan in Nederland de kant op van Portugal en België, waar geen enkele international nog in de nationale competitie speelt. Het is slechts een kwestie van tijd voor ook Ruud van Nistelrooy in het buitenland speelt. In Portugal en België zijn de topclubs gedwongen zich te versterken met spelers van de subtoppers, die op hun beurt voetballers weghalen bij clubs uit de onderste regionen. Op die manier wordt het niveau steeds lager. Die tendens wordt nu ook zichtbaar in Nederland. Feyenoord heeft de toon gezet en PSV en Ajax proberen dat voorbeeld te volgen, al is het uit nood geboren. Maar ik vrees dat de Nederlandse clubs de komende jaren in Europees verband niet veel zullen presteren. De kloof met de Europese top wordt onoverbrugbaar. Alleen het Nederlands elftal behoedt ons voor een rol in de anonimiteit.''