België geteisterd door woud aan verkiezingsborden

In een poging om het budget van verkiezingscampagnes dreigt België dicht te groeien met kleine affiches. Tot ongenoegen van de autoriteiten.

Een woud van verkiezingsborden is de afgelopen weken verrezen langs de Belgische wegen. In tuinen, weilanden en bermen hebben militante partijleden houten panelen geplaatst, met ronkende verkiezingsslogans en foto's van kandidaten. Maximaal 4 vierkante meter zijn de affiches, want groter is sinds kort verboden. De Vlaamse liberalen hebben die beperking aangegrepen om op de affiches slechts de helft weer te geven van het – toch nog zeer herkenbare – hoofd van hun voorman Guy Verhofstadt.

De tuinborden moeten de nog grote groep aarzelende kiesgerechtigden verleiden voor de stembusslag op 13 juni, die nu al bekend staat als `de moeder aller verkiezingen'. Die dag moeten de Belgen stemmen voor het Europees Parlement, de federale kamer en senaat, de Vlaamse raad, het Waalse raad, de Brusselse hoofdstedelijke raad, de raad van de Franstalige gemeenschap en de raad van de Duitstalige gemeenschap. Geen wonder dus, dat alle partijen hun best doen hun kandidaten aan de man te brengen.

Maar de wildgroei aan verkiezingsborden is een doorn in het oog van de Vlaamse wegenadministratie, die net een campagne was begonnen tegen zwerfvuil en reclameborden. Visuele vervuiling, noemt de administratie de borden langs snelwegen, die bovendien de aandacht van de automobilist afleiden. Terwijl de wegenadministratie al de handen vol had aan de strijd tegen de talloze reclameborden, kwamen daar nu plots de verkiezingsborden bij. ,,Net nu de resultaten zichtbaar werden'', klaagde directeur-generaal Vanderheyden deze week in De Standaard. Hij waarschuwde dat ook tegen politieke affiches zal worden opgetreden: borden die op openbare plaatsen staan worden verwijderd en particulieren die panelen plaatsten op privé-domein langs snelwegen kunnen rekenen op een boete van 10 tot 100.000 frank. Controleurs zijn al gewapend met fototoestel op pad gestuurd. Langs gemeentelijke wegen mogen de borden wel staan, mits de gemeente dat toelaat en er een vergunning is verleend.

Bij vorige verkiezingen verrezen veel minder tuinborden, omdat partijen hun affiches toen nog op grote reclamepanelen mochten hangen. Zo kon in 1995 premier Dehaene op 20 vierkante meter verkondigen dat `de tocht moeilijk en de gids ervaren' was en het Vlaams Blok dat het tijd was voor `NU afrekenen!' Inmiddels is het bij wet verboden om in de drie maanden voor de verkiezingen affiches te gebruiken die groter zijn dan 4 vierkante meter. De beperking past in het streven de uitgaven voor verkiezingscampagnes in te dammen. Sinds de jaren tachtig zijn de Belgische verkiezingsuitgaven spectaculair gestegen, zoals duidelijk bleek tijdens het Agusta-Dassault smeergeldproces. Op dit proces verklaarde voormalig PS-voorzitter Guy Spitaels dat hij negen verkiezingscampagnes had georganiseerd, waarbij in totaal zo'n 1 miljard frank werd uitgegeven. Het was dus best mogelijk dat hij een gift aan zijn partij van 30 miljoen over het hoofd had gezien.

Het is echter de vraag of de `affichagewet' die de grootte van de posters aan een maximum bindt, veel uithaalt. Begin dit jaar werden, voorafgaand aan de sperperiode, nog om het hardst grote affiches geplakt. En nu wordt de regel dus omzeild met de kleinere borden. Premier Dehaene heeft al laten weten dat hij de beperking van het formaat van verkiezingsposters een ,,onredelijk stoïcijnse beknotting'' vindt. Advertenties in kranten en direct mailing zijn veel duurder, is zijn redenering. Het is dan ook niet uitgesloten, mocht Dehaene na de moeder aller verkiezingen opnieuw de regering leiden, dat de grote verkiezingsaffiches straks weer mogen, zodat tuinborden niet meer nodig zijn.