Griekse terreurgroep laat steken vallen

De Griekse politie heeft voor het eerst in 24 jaar een spoor gevonden van de `17de November', een groepje marxistische terroristen van wie er nog nooit een is opgepakt.

De langst functionerende terroristische organisatie ter wereld opereert in Griekenland en noemt zich de `17de November'. Op die datum in 1973 vond op de Polytechnische Hogeschool in Athene een opstand plaats tegen de kolonelsjunta die de val van dat regime, 7 maanden later, inluidde. De politie speurt al 24 jaar tevergeefs naar de 17de November, die haar eerste moord pleegde in december 1975, en is dan ook verheugd dat de groepering bij haar laatste aanslag, eerder deze week op de ambtswoning van de Duitse ambassadeur, bloedsporen heeft achtergelaten alsmede een pet met enkele haren er in.

Het DNA-onderzoek dat nu aan de gang is, zal weliswaar niet rechtstreeks naar een dader leiden, maar kan wel enkele fysieke karakteristieken aantonen, zoals het geslacht, en zelfs misschien de streek waaruit hij of zij afkomstig is. Het kan vooral schuldbevestigend werken wanneer er alsnog een arrestatie plaatsvindt.

Dit alles is voor de politie een lichte troost voor het ontstellende gebrek aan succes gedurende een kwart eeuw. Griekenland heeft weliswaar een ministerie van Openbare Orde, maar de bezetters daarvan wisselen gemiddeld elk jaar en bij de ministersformatie fungeert het maar al te vaak als een soort sluitpost.

Het steeds maar niet oprollen van de 17de November – die tientallen kleine navolgers heeft, eveneens tot nu toe ongemoeid – leidt tot speculaties binnen en buiten Griekenland dat zij in het regeer- of politieapparaat `beschermers' heeft. In de Verenigde Staten, verontrust over het grote aantal Amerikaanse doelwitten, kan men zulke suggesties horen, maar ook in Turkije, het land waarvan enkele diplomaten zijn omgekomen bij aanslagen in Griekenland.

Alleen al om zulke beschuldigingen te ontzenuwen moet elke minister van Openbare Orde wel popelen om vorderingen te maken bij de opsporing. Bij een incident, in een drukke winkelstraat, was de politie er heel dicht bij. Maar dat is alweer twaalf jaar geleden.

In en buiten Griekenland is men het er over eens, dat het een klein en uiterst hecht groepje moet zijn, dat bij de opstand van 1973 werd gevormd maar, uit onvrede over de ontwikkeling na de val van de dictatuur, gewapend actief bleef. Het eerste slachtoffer was een CIA-chef, daarna kwamen er enkele beruchte, niet veroordeelde folteraars aan de beurt. Amerikanen bleven doelwit, maar allengs richtte men zich ook steeds vaker tegen gevestigde Grieken uit het bedrijfsleven en uit de pers. Ook een `dure' arts werd slachtoffer.

In ellenlange manifesten beschuldigde de organisatie deze lieden ervan, hun macht en vermogen te hebben misbruikt. De groep sprak graag van de `lompenbourgeoisie', ondernemers die hun geld ten eigen bate uitgaven in plaats van in de Griekse economie te investeren.

Toen ook Turkse ingezetenen van Athene aan de beurt kwamen, werd de toon van de manifesten nationalistischer, en ook primitiever. Uit haar laatste proclamaties spreekt waardering voor de duistere, uiterst rechtse elementen die uit solidariteit met de Koerdische leider Abdullah Öcalan Griekenland in een lastig parket hebben gebracht door hem eerder dit jaar illegaal het land binnen te hebben gebracht.

Dit leidt tot speculaties dat er binnen de 17de November een nieuwe generatie aan het werk is, maar aangenomen wordt dat de oude ook nog actief is. Veel wordt gesproken over `de oude met de pet' die menigmaal met dit hoofddeksel is gesignaleerd maar dit nu is kwijtgeraakt in de gestolen auto waarmee de aanslag op de Duitse ambtswoning is uitgevoerd.

De geschiedenis van de organisatie, die al 22 doden op haar naam heeft staan, kent `topjaren' (1991, 1994), maar ook `slappe jaren'. De laatste tijd willen de aanslagen nogal eens mislukken. Dit begon in 1996, toen voor het eerst een `onschuldig' slachtoffer viel, iets wat de organisatie zich zeer aantrok.

Reden voor het toenemende falen is het gestaag verouderen van de bazooka's, die veertien jaar geleden werden buitgemaakt op een onbewaakte legerplaats. Bij aanslagen op drie buitenlandse banken, vorige maand, explodeerde slechts een van de drie gebruikte raketten. Ook die op de Duitse residentie veroorzaakte slechts lichte schade. Naar schatting beschikt de groepering nog over 31 raketten. Gevreesd wordt dat weer zal worden teruggegrepen op het beruchte 45 milimeterpistool waarmee de meeste moorden zijn gepleegd.

Waarschijnlijk verklaren de mislukkingen van de laatste maanden het uitblijven van manifesten. De Grieken zitten nog steeds te wachten op het manifest tegen de NAVO-bombardementen op Joegoslavië. Als dit komt, dan zal de krant die het van de organisatie ontvangt, zich gelukkig prijzen. Want een van de ongezondste aspecten van dit hele verhaal is de gretigheid waarmee Atheense dagbladen zo'n primeur drukken, zonder dat de organisatie populair kan worden genoemd. Tijdens de conservatieve regering-Mitsotakis (1990-93) werd het verboden, maar dat werd weer als inbreuk op de persvrijheid ervaren. Hier en daar wordt gepleit voor een `gentlemen's agreement' van dagbladredacteuren om alleen uittreksels op te nemen – zoals tijdens de terreurperiode in Italië gebruikelijk was – maar zo ver is het nog niet.