`Beter cijfer door krant te lezen'

Op de Havo bogen gisteren 16.857 leerlingen zich over het eindexamen aardrijkskunde. Veel vragen gingen over het landschap, ,,een van de leukste onderdelen van mijn vak''.

Ze moesten wel nadenken, de Havo-leerlingen die gisteren het eindexamen aardrijkskunde maakten, vindt Marien Wisse. Zoals bij de grafiek over alleenwonenden naar leeftijd en geslacht. In de leeftijdsklasse 25-30 jaar voeren er veel meer mannen dan vrouwen een eenpersoons huishouden. Waarom? ,,Dan moet je zelf bedenken dat vrouwen meestal een oudere man trouwen en mannen vaker een jongere vrouw'', zegt Wisse (52), leraar aardrijkskunde op de Zandvliet Christelijke Scholengemeenschap voor Havo, VWO en Gymnasium in Den Haag. ,,Als ik het zo zeg, klinkt het logisch. Maar je moet er maar opkomen. Ik weet zeker dat een aantal leerlingen die vraag niet goed heeft beantwoord.''

,,Mwah, het was te doen'', was toch de overwegende reactie die Wisse vlak na het examen van zijn leerlingen te horen kreeg.

Dat vond hij zelf ook. Ze moesten de stof goed geleerd hebben, maar er waren weinig pure weetjes-vragen. Wel veel kaarten en foto's die ze moesten lezen en interpreteren en de conclusies vervolgens met elkaar in verband brengen. Wisse: ,,Dat hebben we de laatste maanden veel geoefend.'' Zijn leerlingen bleven steken bij een foto van een deels onder water gelopen veengebied. Een van de `karakteristieke landschapselementen' die de examenkandidaten moesten benoemen, hadden ze van hem niet geleerd, erkend Wisse. De `petgaten' die ontstaan na het afgraven van veen, stonden niet in de door hem gebruikte lesboeken.

Het examen was goed verdeeld over de vooraf vastgestelde examenonderwerpen waarop Wisse zijn lessen de afgelopen twee jaar heeft toegesneden. De meeste vragen gingen over het breedste onderwerp - het Nederlandse landschap, dit jaar specifiek het veen- en zeekleilandschap. Zelf vindt Wisse het landschap een van de leukste onderdelen van zijn vak. ,,Ik laat mijn leerlingen gedurende het jaar altijd zelf een landschapsanalyse maken van een klein stukje Nederland. Ze moeten er dan heen, zorgen voor een topografische kaart, zelf foto's maken en in het gemeentearchief zoeken naar gegevens over dat gebied.''

Aardrijkskunde is nauw verweven met het dagelijks leven. Dat is het aardige van het vak, vindt Wisse. Zo omvat het examenonderdeel `Nederland Distributieland: Mainports' de uitbreiding van Schiphol, de aanleg van de Betuwelijn en de tweede Maasvlakte. ,,Dat zijn onderwerpen waar de kranten vol mee staan.'' De examenvraag welke nadelen het voor het milieu heeft als Schiphol onbelemmerd zou mogen doorgroeien, is inderdaad heel actueel. ,,Jullie kunnen beter scoren als jullie de krant goed lezen'', hield hij daarom zijn eindexamenleerlingen het afgelopen jaar voor. ,,Maar de meesten keken me aan of ik gek ben. Ze kijken liever naar een soap.''

Er is ook altijd een regionaal onderdeel in het examen opgenomen. Dit jaar was dat Frankrijk. ,,Interessant land om je in te verdiepen'', vindt Wisse. ,,Veel leerlingen kennen het van de vakantie. Alleen zit het al te lang in de verplichte examenstof.'' Van hem mogen ze nu weer eens met een nieuw land komen. China lijkt hem wel wat. ,,Dat land wordt steeds belangrijker in de wereld.''

De vraag met vier foto's van verschillende soorten landbouw vindt hij een goed voorbeeld van het toepassen van kennis. De leerlingen moesten aangeven waar in Frankrijk de foto genomen was. Zo moest kleinschalige wijnbouw in Noord-Frankrijk worden gesitueerd en de foto met grootschalige akkerbouw rond Parijs. Een foto van een bergachtig gebied met schapen zal in de Pyreneeën genomen zijn en die van het glooiende heuvellandschap in de Vogezen.

Leerlingen hebben wisselende meningen over zijn vak, denkt Wisse. De een heeft oprecht belangstelling en de ander kiest het omdat scheikunde te moeilijk was. Die laatste groep leerlingen is lastig te motiveren. Wisse: ,,Die leren keurig wat in het boek staat over de rivier de Rhône en kunnen dus ook het juiste antwoord geven op de examenvraag waarom die rivier wordt gekanaliseerd. Namelijk om de stroming van de rivier te verbeteren. ,,Maar waar ie ligt? Ze hebben geen idee. Hun atlas hebben ze nauwelijks opengeslagen. Oké, je hebt aardrijkskunde voor geen enkele vervolgopleiding nodig, maar voor je algemene ontwikkeling is het geen overbodige luxe.''