Vervloekt

Een mooie zomeravond. Flanerende mensen, volle terrassen, overal klinkt de muziek van betere tijden.

In een straat in Rotterdam komen drie mannen mij tegemoet. Ik denk dat ze bij elkaar horen, omdat ze druk praten. Het zit anders. De twee jongste mannen – voor in de twintig – kennen elkaar, de derde man moet voor hen een voorbijganger zijn. Hij is volledig kaal en draagt een ringetje door zijn oor. De twee mannen hebben iets tegen hem gezegd, ze stoten elkaar proestend aan, ze wenden zich van de man af en steken de straat over, terwijl ze gillen van de lach. Ze roepen nog iets wat ik niet kan verstaan.

De derde man passeert mij, zonder mij aan te kijken. Zijn gezicht is verwrongen van ongeloof en ontzetting. Er moest iets verschrikkelijks tegen hem zijn gezegd, hij heeft een vernedering ondergaan die hij nooit meer zal vergeten. Dit moment, deze mensen, deze straat – ze horen vanaf nu voor altijd bij hem.

De volgende dag.

Mooie zomeravond, mensen, terrassen, muziek.

In theater De Brakke Grond in Amsterdam begint Blasted (`Vervloekt'), het omstreden toneelstuk van de Engelse schrijfster Sarah Kane. Een zwaarlijvige man (Jack Wouterse) en een jonge vrouw (Ariane Schluter) komen een hotelkamer binnen. Hij is een verlopen journalist, zij zijn lokale liefje. De journalist schuift het gordijn opzij, kijkt naar buiten (waar wij, de toeschouwers, zitten) en zegt: ,,Er zijn betere plekken om te schijten.''

Vervolgens laat hij geen middel onbeproefd om de vrouw te vernederen. Hij noemt haar dom en debiel, hij vervloekt haar familie, en hij vergrijpt zich aan haar. Soms roept hij haar toe dat hij wel degelijk van haar houdt en dat hij maar niet kan begrijpen waarom ze niet met hem wil neuken.

Plotseling blijkt er ook buiten een oorlog gaande te zijn. Een soldaat dringt de kamer binnen. Hij wil de vrouw verkrachten, maar ze is gevlucht. Dan stort hij zich op de man. Verkracht hem, steekt hem de ogen uit.

Tot zover de berichten uit de hel van Sarah Kane. Gezellig is anders, ja. Wat heeft ze ermee willen zeggen? Dat de oorlog een voortzetting van het leven is met iets heftiger, maar in principe dezelfde middelen? Zoiets misschien. Ze was 23 jaar toen ze het stuk schreef en in Bosnië woedde een vreselijke oorlog.

Engeland was verbijsterd over haar stuk. Pers en publiek veroordeelden het, maar Kane's collega's Bond en Pinter schoten haar te hulp. ,,Een eerlijk en dapper portret van menselijke wreedheid'', zei Pinter.

Sarah Kane heeft dit jaar zelfmoord gepleegd. ,,Ik schrijf de waarheid en dat vermoordt me'', liet ze een van haar personages in een ander stuk zeggen.

Toneel kan mij niet gemakkelijk van mijn stuk brengen. Het is me al snel te kunstmatig en geforceerd. Maar om Blasted kon ik niet heen, het kwam op me af als een man in een straat op een mooie zomeravond.