Netelige dossiers: nu niet

Onder een demissionair kabinet behandelt de Tweede Kamer alleen niet-controversiële onderwerpen. De komende tijd wordt bepaald wat controversieel is en wat niet.

Op een zonnig terras vlakbij het Tweede Kamer-gebouw deed staatssecretaris Vermeend (Financiën) gisteren nogal luchtig over de gevolgen van de kabinetscrisis voor `zijn' belastingherziening. ,,Het is door het kabinet hoor'', zei Vermeend over het belastingplan dat op 1 januari 2001 had moeten ingaan met een klinkende lastenverlichting van 4,5 miljard gulden. Wel door het kabinet, maar niet door de Tweede Kamer, en het is sterk de vraag of dat binnenkort nog gebeurt.

Als een kabinet demissionair is, zoals het tweede paarse kabinet op dit moment, behandelt de Kamer alleen nog onderwerpen die niet `controversieel' worden geacht. Wat wel en niet controversieel is moet de Kamer de komende weken vaststellen, maar van enkele kabinetsplannen is het nu al zeer onwaarschijnlijk dat die het komende half jaar nog behandeld worden. De belastingherziening lijkt een van de meest prominente slachtoffers van de kabinetscrisis, net als de nieuwe vreemdelingenwet.

Dat betekent dat de parlementaire behandeling in elk geval een half jaar stil ligt — tot na de volgende Kamerverkiezingen — maar het uitstel kan nóg langer duren. Als bijvoorbeeld het belastingplan al door een volgend kabinet wordt overgenomen en ingediend, moet het vroeg in het jaar 2000 door zowel de Tweede als de Eerste Kamer worden aangenomen. Anders kunnen de nieuwe belastingformulieren niet op tijd de deur uit voor 1 januari 2001, zodat de kans bestaat dat het nieuwe belastingstelsel een jaar moet worden uitgesteld.

Sommigen, bijvoorbeeld de oppositiepartijen, zijn natuurlijk blij met het uitstel van de kabinetsplannen. SP-voorman Marijnissen sprak gisteren in het debat over het ontslag van het kabinet-Kok al de hoop uit ,,af te komen van megalomane projecten als de Betuwelijn en de HSL en laten wij het rekeningrijden en de privatiseringen daarbij ook niet vergeten.'' Wat het rekeningrijden betreft, een omstreden onderwerp bij uitstek, zal ook regeringspartij VVD niet ongelukkig zijn met het uitstel.

De oppositiepartijen moeten overigens niet te vroeg juichen, want niet alles waarmee zij het oneens zijn zal controversieel worden verklaard. De manier waarop de Kamer bepaalt wat wel en wat niet zal worden behandeld is nergens schriftelijk vastgelegd. Binnenkort zal Tweede Kamer-voorzitter Van Nieuwenhoven in de Kamer de stemming peilen bij de fracties, die de komende tijd zullen vaststellen welke onderwerpen zij controversieel vinden. Als het grootste deel van de Kamer het erover eens is — zonder stemming — komen wetsvoorstellen op de lijst van controversiële onderwerpen.

Hoe groot die overeenstemming moet zijn, is onduidelijk. Het maakt uit of de SP een onderwerp van de agenda wil hebben, of het CDA, dan wel of de hele oppositie iets controversieel verklaart of alleen GroenLinks. Maar wat het uitmaakt ligt niet vast. ,,In het verleden gebeurde het controversieel verklaren met een voor de kleine partijen behoorlijke ruimhartigheid. Als de kleine partiijen het niet wilden, dan werd er gezegd: niet doen '', zegt fractiemedewerker De Bruyne van de SGP. ,,Maar de laatste tijd zie ik bij de grote partijen duidelijk een omslag.''

Het Kamerlid Rehwinkel (PvdA) ziet die ook: ,,De laatste jaren is er duidelijk een grotere terughoudendheid om onderwerpen controversieel te verklaren. Als partijen de neiging hebben om bepaalde onderwerpen op de lijst te zetten wordt er zeker nog eens een goed gesprek gevoerd.'' Zijn fractievoorzitter, Melkert, leek gisteren in elk geval aan te sturen op een actieve demissionaire periode: ,,Demissionair wordt wel eens te snel verward met passief. Er moet wel geregeerd worden.''

De kans dat mensen met een laag inkomen inderdaad per 1 januari 2000 een premie kunnen krijgen voor de koop van een huis blijft groot. PvdA, VVD, D66 èn het CDA hebben daarvoor deze week een wetsvoorstel ingediend. Anders ligt dat met de ingrijpende verandering van de uitvoering van de sociale zekerheid (één loket voor werk en uitkering), die opnieuw op de lange baan wordt geschoven. Net als het wettelijk recht op deeltijdwerk.

Ook de modernisering van het Nederlandse leger zal op zich laten wachten, nu de defensienota even in de ijskast gaat. Het medicijnendossier, dat voor goedkopere geneesmiddelen moet zorgen, gaat eveneens in de la.

Dan zijn er nog onderwerpen die de Kamer nog niet eens gehaald hebben en nog verder worden vertraagd. Zo blijft de toekomst van Schiphol nog wat langer ongewis. Net als die van de verzekeringen in de gezondheidszorg, waarover een studie zou worden gemaakt voor het volgende kabinet. Een volgend kabinet dat eerder komt dan verwacht.