Een boek uit 1934

Altijd als de Eerste Kamer van zich laat horen, klinken weer stemmen om voor eens en altijd korte metten te maken met dit eerbiedwaardige instituut. Het `houdt snelle besluitvorming maar op', het `gaat zijn gang maar' en de leden voelen zich, althans in meerderheid, niet gebonden aan coalitieafspraken die aan de overzijde van het Binnenhof worden gemaakt.

Voor de weekbladen kwam de dramatische ontknoping van het debat over het referendum te laat, maar Elsevier wijdt wel een artikel aan de geschiedenis van de Eerste Kamer, die van 1815 dateert en later door Thorbecke ,,zonder doel en grond'' werd genoemd. Ook Elsevier plaatst kanttekeningen: ,,De kiezer heeft geen grip op wat de Eerste Kamer doet. Die bestaat immers uit leden die nooit via een verkiezingsprogramma hebben laten weten wat ze van plan zijn.'' Maar verkiezingsprogramma's zijn, ook bij verkiezingen voor de Tweede Kamer, al lang geen betrouwbare leidraad meer, dus dat argument tegen het voortbestaan van de Eerste Kamer gaat nauwelijks op.

VN stelt het bestaansrecht van de senaat niet aan de orde maar besteedt aandacht aan senator Marten Bierman (De Groenen/Onafhankelijken). ,,Voor één dag speel ik een hoofdrol, net als een eendagsvlinder. En ja, dat is leuk. Maar het is ook een zware verantwoordelijkheid.'' Hij stemde uiteindelijk voor opname van het correctief referendum in de Grondwet en zal, gelijk een eendagsvlinder, uit het zicht verdwijnen.

Zo niet Hans Wiegel door wiens toedoen de Grondwet terzake niet gewijzigd zal worden. Met de mogelijkheid dat de VVD in de senaat dinsdagnacht dwars zou liggen, hield VN al rekening. ,,Het grote voordeel voor D66 is dat in dat geval de VVD van Wiegel het kabinet heeft opgeblazen'', aldus VN. Strikt genomen heeft D66 het kabinet opgeblazen door aan het stemgedrag aan de overzijde van het Binnenhof zeer zwaarwegende consequenties te verbinden. ,,Als jullie niet doen wat wij willen, stappen wij op.''

Het is opmerkelijk dat in artikelen over de Eerste Kamer vrijwel altijd de naam van Thorbecke opduikt, maar waar het gaat over het referendum nooit gewag wordt gemaakt van het boek uit 1934 van wijlen prof. W.A. Bonger Problemen der demokratie. Over de betrokkenheid van de gemiddelde burger bij de politiek schrijft Bonger ondermeer: ,,Hij oordeelt niet zelfstandig, maar is verstandig genoeg zich te laten leiden door hen, die er meer van weten, en waarin hij vertrouwen heeft.'' (En die ervoor betaald worden, maar dit terzijde.) Van het referendum moest Bonger weinig hebben: er gaat een vertragende invloed op de wetgeving van uit en ,,de beoordeling van wetten is een moeilijke zaak, waarover de groote massa incompetent is te oordelen''. Dat van al die politici die hebben doorgeleerd niemand Bonger heeft begrepen en uitgerekend een senator die zijn studie politieke wetenschapen niet heeft afgemaakt dat wel doet, stemt tot nadenken.

De bevolking van Israel heeft in grote meerderheid haar vertrouwen uitgesproken in Ehud Barak, die voor de moeilijke taak staat eenheid te smeden in een diep verdeelde samenleving. In VN staat een mooi profiel van deze `vredesengel met vuile handen'. Zijn indrukwekkende staat van dienst in het leger leverde hem onder meer het epitheton `koele kikker' op met weinig compassie en vrijwel gespeend van mededogen. Geen doetje, maar dat zijn degenen die met wie hij vrede moet sluiten ook niet. De Groene Amsterdammer sluit niet uit dat Barak ,,met zijn betrouwbare en weinig provocerende imago'' degene zal zijn die de bevolking weer vertrouwen in zichzelf kan geven. En dat is, aldus dit weekblad, ook het eerste wat hij moet doen.

Het eerste wat onze politici zouden moeten doen is dat boek uit 1934 gaan lezen.