Ultraorthodoxe leider verlaat politiek Israel

Arye De'eri, de leider van de ultra-orthodoxe Shas-partij heeft zich gisteren officieel uit de politiek teruggetrokken. Hij heeft dit besluit genomen om de weg vrij te maken voor deelname van Shas aan een door verkiezingswinnaar Ehud Barak te vormen coalitie.

De'eri werd kort voor de verkiezingen wegens corruptie en fraude door de Jeruzalemse rechtbank tot vier jaar gevangenisstraf veroordeeld. Zowel voor Barak als de leiders van andere linkse partijen die in aanmerking komen om de basis voor de nieuwe regering te vormen, is De'eri als partijleider onaanvaardbaar. De'eri, die zijn onschuld volhoudt en tegen dit vonnis bij het Hooggerechtshof in hoger beroep is gegaan, wist op het thema van politieke vervolging zijn partij van 10 op 17 zetels in het parlement te brengen. Daardoor is Shas na de socialisten en Likud de derde partij in de Knesset geworden.

Barak heeft gisteren zijn tevredenheid uitgesproken over het terugtreden van De'eri. Hij liet er echter geen misverstand over bestaan dat Shas niet voor een rol in zijn regering in aanmerking komt indien De'eri achter de schermen of vanuit de gevangenis aan de touwtjes blijft trekken. Gisteren zei De'eri dat hij wel zijn zetel in de Knesset opgeeft maar aan het hoofd van Shas blijft staan. ,,Shas is geen politieke partij maar een sociale-spirituele beweging'', zei hij. Met deze uitspraak heeft hij bij zijn seculiere tegenstanders in de politiek de indruk gewekt dat zijn terugtreden uit de politiek niet oprecht is.

Barak heeft nog geen enkele indicatie gegeven met welke partijen hij zijn – zo breed mogelijke – coalitie zal vormen. Het besluit van de door hem verslagen Likud-premier Benjamin Netanyahu het leiderschap van Likud neer te leggen, vergroot volgens waarnemers de kansen dat Barak Likud boven Shas als belangrijke coalitiepartner zal prefereren.

De Likudtop heeft gisteren besloten om minister van Buitenlandse Zaken Ariel Sharon als tijdelijke leider aan te wijzen totdat de partij een nieuwe leider kiest. De Likud-ministers zijn niet bang dat Sharon zijn tijdelijke leiderschap zal willen bestendigen en over vier jaar, als hij 76 jaar is, zich in de verkiezingsstrijd zal storten.

Barak en Sharon genieten in Israel de status van held en kunnen het op het persoonlijke vlak goed met elkaar vinden. Sharon is altijd een voorstander geweest van de vorming van een regering van nationale eenheid tussen de twee grote partijen, de Arbeidspartij en Likud. Volgens waarnemers zal hij zich er nu ongetwijfeld krachtig voor inzetten om Likud in een regering van nationale eenheid te loodsen.

Sharon ziet dat Israel onder Barak de komende twaalf maanden voor grote vredesbeslissingen komt te staan. Premier Netanyahu heeft zich gisteren uitgesproken tegen deelname van Likud aan een regering van nationale eenheid, maar zijn invloed in de partij is na zijn smadelijke nederlaag tegen Barak tanende.

Barak zal er naar zijn uitspraken te oordelen naar streven nog onder het presidentschap van Bill Clinton tot een permanente oplossing van het Palestijnse probleem te komen en zo mogelijk ook tot een vredesverdrag met Syrië. Barak heeft zich tijdens zijn verkiezingscampagne vastgelegd op de terugtrekking van het Israelische leger uit Zuid-Libanon binnen een jaar. Vanmorgen meldde radio Israel dat generaals van enkele eenheden in Zuid-Libanon zich hebben uitgesproken voor onmiddellijke ontruiming van Zuid-Libanon.