`Stepasjin is de naam, niet Pinochet'

Ruslands nieuwe premier is geen econoom, wel generaal. ,,Rusland wordt straks niet geregeerd, maar gecommandeerd'', vreest een krant.

,,Ik ben wars van buitengewoondoenerij.'' Met die opmerking heeft Sergej Stepasjin, een politieman met de rang van generaal, zich vanmorgen geprofileerd als Ruslands nieuwe no-nonsense premier. Al kunnen de thrillerschrijvers voortaan beweren dat er op een bewolkte dag in mei 1999 in Moskou een ,,generaalsbewind'' aan de macht is gekomen, een militaire junta met ook nog eens een maarschalk op Defensie, Stepasjin zal onder geen enkel scenario zijn toevlucht nemen tot ,,buitengewone maatregelen'' (lees: het afkondigen van de staat van beleg).

Althans, dat beloofde de 47-jarige politiechef, tot vandaag de commandant van de 220.000 Binnenlandse Veiligheidstroepen. Meteen bij het horen van zijn voordracht voor het premierschap reageerde de liberale Russische pers vorige week als gestoken. ,,Is Stepasjin een Russische Pinochet?'' kopte de krant Kommersant, doelend op de Chileense dictator die het woord vrijheid alleen kende in de context van een vrije markt.

Hoewel de nieuwe premier-generaal een bril draagt met getinte glazen, die hem een beetje obscuur maken, verzekert hij: ,,Ik ben geen Pinochet. Mijn naam is Stepasjin.'' Dat neemt niet weg dat deze ordehandhaver (die in zijn vrije tijd graag detectives leest) de tumultueuze kernmacht met strakke hand wenst te regeren. ,,Rusland wordt straks niet meer bestuurd maar gecommandeerd'', voorspelt de krant Segodnja.

De eerste tekenen voor deze autoritaire regeerstijl doken daags voor zijn benoeming op. Met droge ogen beval Stepasjin de Doema om het door het IMF voorgeschreven pakket van 66 wetten en maatregelen aan te nemen, zodat Rusland een broodnodig krediet van 4,5 miljard dollar kan binnenhalen. Bij obstructie zal hij de ontbinding van het parlement afdwingen, zo dreigde hij op voorhand.

Als zoon van een marine-officier, geboren op een legerbasis, is Ruslands nieuwe regeringsleider, de vierde in veertien maanden, doordrongen van militaire discipline. Dat hoeft geen slechte zaak te zijn, zeggen de Kremlin-watchers, zeker nu de wederom zieke Jeltsin (hij zou bronchitis hebben) steeds minder toerekeningsvatbaar wordt. Het is dan ook de nadrukkelijke opdracht van Stepasjin om de banden met de regio's aan te halen om het land bijeen te houden, door de gouverneurs ondergeschikt te houden aan het centrale Moskouse gezag. Zijn instrumenten zijn daarbij de oproerpolitie OMON en de inlichtingendienst FSB, die in alle hoeken van Rusland zijn gestationeerd.

,,Nooit zal ik de president verraden'', zo benadrukte hij zijn loyaliteit aan het gekozen staatshoofd. Jeltsin wist zaterdag een door de communisten voorgekookte afzettingsprocedure tegen hem af te wenden. Die nederlaag was zo verpletterend voor de Doema-haviken, dat Stepasjin bij het lobbyen voor zijn acceptatie niet al te inschikkelijk hoefde te zijn. Anders dan zijn voorganger Primakov, die twee communisten in zijn kabinet opnam, kon hij volstaan met de belofte om geen ,,besmette figuren'' (de markthervormers die Rusland onder het oog van Jeltsin en het IMF naar het roverskapitalisme hebben geleid) te benoemen.

Stepasjin wil de ,,Brezjnev-achtige stagnatie'' doorbreken die Primakov zou hebben veroorzaakt. In een terminologie die doet denken aan de mislukte oorlog tegen de Tsjetsjeense rebellen, toen hij vanuit een conservenfabriek als een houwdegen het bevel voerde, kondigt hij de strijd aan tegen de corruptie in de bureaucratie en de mafia in de economie. Om de kliek van oligarchen te imponeren heeft hij dinsdag de licentie van elf failliete banken ingetrokken, lege hulzen die zeer tegen de wens van het IMF door de Centrale Bank overeind werden gehouden.

Maar of en hoe hij de hervorming van de Russische economie verder gestalte zal geven is nog ongewis. Zelf mist hij als historicus en jurist aantoonbare kennis van de staatshuishouding. Maar een tipje van de sluier lichtte Stepasjin vanmorgen op: voedselhulp zoals die van de EU en de VS maken de Russische landbouw kapot, daar is dus geen behoefte aan. En het militair-industrieel complex verdient extra steun, zeker in het licht van de NAVO-agressie. ,,Want laten we wel wezen. De aanval op Joegoslavie is een aanval op Rusland.'' Of deze opmerking voor ,,interne consumptie'' was bedoeld, dan wel om het Westen kennis te laten maken met een nieuwe koers van Moskou, moet nog blijken.