Pieper laat bij Philips gat achter

Na het vertrek van Roel Pieper blijft Philips achter zonder een voor de hand liggende opvolger van Cor Boonstra. De president heeft na jaren van hakken en snijden de smaak van de expansie te pakken.

De Amsterdamse Rembrandttoren, het hoofdkantoor van Philips, is een duiventil. Met Roel Pieper vertrekt dit jaar alweer het vierde lid uit de raad van bestuur. De Britten Dudley Eustace en Doug Dunn en de Taiwanees Y.C. Lo zijn hem voorgegaan.

Philips heeft Piepers kandidatuur voor de opvolging van Boonstra nooit officieel bevestigd. Voor Pieper, die bij herhaling verklaarde dat hij niet geschikt is als `tweede man', was de inzet echter duidelijk. Het vertoon waarmee hij vorig jaar bij de presentatie van de jaarcijfers bij Philips binnenkwam was veelzeggend.

Toch komt zijn vertrek niet als een verrassing. ,,Ik heb zelf ervaren dat het een hele poos duurt voordat je als buitenstaander weet wat er allemaal in het concern omgaat'', zei Boonstra begin februari in het weekblad Elsevier. Een lange ervaring binnen Philips was voor een president een voordeel, zo maakte Boonstra duidelijk. Met die functie-eis namen de kansen van de zojuist binnengekomen Pieper af.

Hoewel Philips blijft onderstrepen dat de opvolging van Boonstra ,,niet aan de orde is'' valt met het vertrek van Pieper een gat. De huidige raad van bestuur ontbeert een voor de hand liggende troonopvolger. Financieel bestuurslid Jan Hommen beschikt evenmin als Pieper over langdurige ervaring binnen Philips. Hij wordt bovendien beschouwd als een financieel specialist pur sang.

Twee kandidaten die wel een lange staat van dienst hebben zijn Adri Baan en Arthur van der Poel, nu verantwoordelijk voor respectievelijk het grootste bedrijfsonderdeel van Philips (consumentenelektronica) en het meest winstgevende (halfgeleiders). Vanuit zijn functie als hoofd van de divisie halfgeleiders voerde Van der Poel samen met Boonstra de regie bij de vijandige overname van chipmaker VLSI Technologies. Dat Van der Poel en niet de grote dealmaker Pieper hiervoor werd ingeschakeld werd destijds door een ingewijde al gezien als een teken aan de wand. Van der Poel, die in 1984 de overstap maakte van de toenmalige PTT naar Philips, kreeg eind vorig jaar de kans zich te profileren met de presentatie van Philips' plannen voor een grote technologiecampus in de buurt van Eindhoven.

Adri Baan kan met een dienstverband van dertig jaar (afgezien van een korte onderbreking bij Asea Brown Boveri) bogen op een nog langere ervaring bij Philips. ,,Een overlevingskunstenaar'' wordt hij genoemd door een voormalig bestuurder die hem met Van der Poel tipt voor de opvolging. Baan, wiens broer Cor het bij Daf al tot bestuursvoorzitter heeft geschopt, zit sinds 1996 in de raad van bestuur. De natuurkundige komt in publieke optredens wat stijfjes over en is geen begenadigd spreker. De Brit John Whybrow, bestuursvoorzitter van de lichtdivisie, lijkt als buitenlander geen voor de hand liggende kandidaat.

Is de opvolger van Boonstra überhaupt te vinden in de huidige raad van bestuur? ,,Dat is geen wet van Meden en Perzen'', zegt een woordvoerder van Philips. ,,Hij kan ook uit de Groepsraad [één treetje onder de raad van bestuur] komen of van elders.'' Hij erkent wel dat het binnenhalen van een nieuwe buitenstaander als kroonprins ,,vrij ingewikkeld'' wordt.

In de Groepsraad van Philips hebben behalve de bestuursleden nog eens zeven Nederlanders van tussen 53 en 62 jaar oud zitting. Het is onwaarschijnlijk dat één van hen direct de sprong naar de top zal kunnen maken.

Philips doet dan ook zijn best om te benadrukken dat de opvolging van de 62-jarige Boonstra niet urgent is. De Philipspresident, die volgens ingewijden lang van plan was in het voorjaar van 1999 te stoppen, kan het niet slecht uitkomen dat zijn opvolging nog even op zich laat wachten.

Nadat Boonstra de eerste twee jaar van zijn regeerperiode vrijwel uitsluitend hakte, kapte en herstructureerde, is Philips de laatste maanden aardig op het overnamepad. Met de acquisitie van VLSI, een participatie in de LCD-fabrieken van het Koreaanse LG (platte beeldschermen) en de overname van Voice Control Systems (spraakherkenning) vult Philips witte plekken op in de productportefeuille, precies zoals Boonstra heeft beloofd. Kandidaten voor de opvolging hebben nodig wat Roel Pieper mist: geduld.