`Kunstboulevard' van Rotterdam breidt zich uit

Onder het centrum voor eigentijdse kunst Witte de With in Rotterdam verrijst TENT, het gemeentelijke Centrum voor Beeldende Kunst. Het is straks acht keer zo groot als voorheen.

Minder dan twintig jaar geleden was het een louche straat, gedomineerd door seksclubs, illegale goktenten en luidruchtige nachtcafés. Tegenwoordig herbergt de Witte de Withstraat in het centrum van Rotterdam onder meer twee theaters, een poppodium, een goudsmederij, een skateshop, diverse eetcafé's en drinkgelegenheden en meer dan tien kunstgaleries met een aanbod variërend van grafiek en sculptuur tot multimedia. Midden in de straat zijn bovendien instituten van naam gevestigd, zoals het Scapino Ballet, het Nederlands Foto Instituut, V2 en Centrum Witte de With. Aan deze toch al indrukwekkende lijst kan vanaf 9 september de naam van TENT. Centrum Beeldende Kunst worden toegevoegd.

In 1987 begon het CBK met het organiseren van exposities van Rotterdamse kunstenaars in een bescheiden ruimte aan de Nieuwe Binnenweg. Na de verhuizing naar Villa Alckmaer op de Westersingel werden solo-exposities al snel vervangen door groepsexposities. Nu de stichting de onderste twee verdiepingen heeft betrokken van het pand waarin ook Centrum Witte de With is gehuisvest, is het CBK uitgegroeid tot een volgroeide kunstinstelling in het hart van cultureel Rotterdam.

,,Het meest in het oog springend is het formaat; we hebben nu acht keer zoveel ruimte als voorheen'', vertelt programmacoördinator Arno van Roosmalen enthousiast. ,,Hier hebben we de mogelijkheid Rotterdamse kunst in een brede, internationale context te presenteren. Hier kunnen we over de schutting kijken naar andere disciplines als architectuur, muziek en literatuur. Wat dat betreft zullen de tentoonstellingen vergelijkbaar zijn met Untitled.nl en met Anarchitecture in De Appel.''

Het voormalige gebouw van de Hogeschool van Rotterdam is grondig verbouwd door architect Roy Lim. Hij verwijderde de vele tussenmuren waardoor de benauwde atmosfeer van de klaslokalen plaatsmaakte voor open en lichte ruimtes. Het pand is zo ingericht dat bezoekers nooit twee keer door dezelfde ruimte hoeven te lopen. De tentoonstellingsroute cirkelt rond een uitgestrekt binnenplein dat gebruikt kan worden voor performances, lezingen en zelfs concerten. ,,De naam TENT staat natuurlijk in eerste instantie voor tentoonstellingen'', zegt algemeen coördinator Ove Lucas. ,,Maar het is ook gewoon een zo levendig mogelijke `tent'. Dat impliceert flexibiliteit en mobiliteit. Het hoeft ook niet altijd vol te zijn. We willen de ruimte hebben om direct te kunnen reageren op nieuwe ontwikkelingen.''

TENT is `meer werkplaats dan museum' en zit wat sfeer betreft `dichter bij het directe contact van het marktplein dan bij het formalisme van de opera'. Eén van de vele plannen is om de traditionele expositie-openingen te vervangen door feesten met muziek voor een breed publiek. De openheid naar kunstenaars en publiek die TENT nastreeft, vindt ook z'n uiting in het voorportaal waar het oude trapportaal is uitgesloopt en een uitnodigende glazen pui op straatniveau voor in de plaats komt. ,,Wij willen het popconcertpubliek van Nighttown en de skaters die hier voorbijkomen binnentrekken'', aldus Lucas.

De komst van TENT. CBK zal een aantrekkende werking uitoefenen op de andere instellingen in de straat, verwacht Witte de With-directeur Bartomeu Marí. ,,De komst van CBK versterkt het culturele klimaat in de straat. Wijzelf pikken nu al veel invloeden op van andere instellingen hier in de buurt; er ontstaan zo allerlei mengvormen die de grenzen van genres overstijgen. Voor volgend jaar hebben we bijvoorbeeld een tentoonstelling over hedendaagse kunst en vormgeving gepland en met de Schouwburg zijn we in gesprek om iets te doen op het snijvlak van theater en beeldende kunst. Deze straat is een ecosysteem waarin verschillende soorten kunst elkaar ondersteunen.''

Dat `culturele ecosysteem' wordt sinds driekwart jaar tweemaandelijks in kaart gebracht door Stichting Kunstas. Op haar meest recente flyer met weergave van de straat en haar aanbod wordt vormgevingsgalerie Vivid als vijfendertigste culturele instelling in het museumkwartier verwelkomt. ,,Wij concentreren ons niet op één specifieke tent maar willen het gebied als geheel smoel geven'', zegt vormgever Daan Samson, die samen met collega Cor van Hoof de drijvende kracht is achter het initiatief. ,,We promoten de straat als een soort kunstzinnige meubelboulevard, een `kunstmall'.

Kunstas ontwerpt momenteel een internetsite met links naar alle instellingen in het gebied en maakt plannen voor themawandelroutes aan de hand van onderwerpen als graffiti en kunst in de openbare ruimte. In september werkt de stichting mee aan het twee etmalen durende non-stop kunstfestival 2000 beats of culture dat op 18 en 19 september in de straat wordt gehouden. Bovendien organiseert Kunstas in dezelfde maand samen met Stichting Nectar een kinderkunstfestival waarbij de deelnemers zelf speelobjecten mogen ontwerpen. Het meest geslaagde object wordt in het groot nagebouwd op speelplaats 't Landje.

Hoewel dit soort particulier initiatief de motor is achter de ontwikkeling van de straat, is de rol die de gemeente er in heeft gespeeld niet te verwaarlozen. Die zorgde ervoor dat de straat veranderde in een éénrichtingsweg, verbreedde de trottoirs en friste het straatbeeld op met bomen en opvallend blauw straatmeubilair. Bovendien beperkte zij de afgifte van horecavergunningen waardoor nachtcafés langzaam vervangen werden door ondernemingen van meer culturele signatuur. Deze sturing van bovenaf werkt echter niet altijd. Pogingen om met startsubsidies galeries uit Eindhoven en Amsterdam naar Rotterdam te trekken, liepen stuk op commerciële onhaalbaarheid. Na het aflopen van de subsidie verdwenen de meeste galeries weer snel uit het straatbeeld. Ook kunstenaarswerkplaats De Vaalserberg heeft onlangs de deuren moeten sluiten. Het merendeel van de galeries dat nu de Witte de Withstraat bevolkt, heeft bewezen financieel het hoofd boven water te kunnen houden, ook nu de huren binnen twee jaar tijd zijn verdubbeld.

,,Toch is dit de plek voor een Rotterdamse galerie'', zegt Renée van Staveren, eigenaresse van de Multiple XX Galerie. ,,Mensen lopen nu eenmaal niet om voor kunst en als je met z'n allen bij elkaar zit trek je gemakkelijker publiek.''

Multiple XX is één van de langst aanwezige galeries in de straat en richt zich met haar tentoonstellingen en kunstenaarsedities van boeken, cd's, video's en beeldende kunst vooral op het aanbod aan van het nabije Boijmans Van Beuningen en van Centrum Witte de With. ,,Maar het hoeft niet allemaal zwaar cultureel te zijn. Het moet hier niet zo stijf formeel worden als de Spiegelstraat in Amsterdam of de Dennenweg in Den Haag'', vindt Van Staveren. Maar die angst is volgens Lucas van CBK ongegrond: ,,Venetië kan alleen nog maar Venetiaanser worden, maar de ontwikkeling van Rotterdam kan alle kanten opgaan. Er heerst hier constante dynamiek en dat geldt ook voor deze straat; die is niet af en komt nooit af.''