Crisis `lastig' voor Kosovo

Voor de NAVO zou een val van het kabinet `lastig' zijn. Maar ook een demissionair kabinet kan beslissen over de inzet van grondtroepen in Kosovo.

Ambassadeur N. Biegman, de Nederlandse permanente vertegenwoordiger bij de NAVO in Brussel, heeft het er met secretaris-generaal Solana gisteren nog even over gehad. ,,Solana zei dat hij het jammer zou vinden als het kabinet zou aftreden. Vooral met Van Aartsen heeft hij altijd prettig samengewerkt.''

Voor een organisatie als de NAVO is een demissionair kabinet ,,lastig'', zegt Biegman. Maar verder zal een eventueel aftreden van het tweede kabinet Kok voor de NAVO geen belangrijke consequenties hebben. ,,Het belangrijkste criterium voor de andere bondgenoten is toch dat we niet dwarsliggen bij belangrijke beslissingen die met betrekking tot Kosovo moeten worden genomen.''

Het belangrijkste besluit met betrekking tot de crisis in Kosovo is vorig jaar oktober door regering en parlement genomen. De Tweede Kamer stemde toen in met de zogenaamde Activation-order. Daarmee werden Nederlandse F-16's direct onder het commando van de NAVO-opperbevelhebber Wesley Clark geplaatst voor deelname aan Allied Force, de luchtacties boven Joegoslavië. Zolang de NAVO deze politiek niet wijzigt is er weinig aan de hand, zegt Dick Leurdijk, onderzoeker bij het Instituut Clingendael. ,,De politieke en militaire randvoorwaarden voor luchtacties liggen vast.'' Anders wordt het wanneer de NAVO zou besluiten tot de inzet van grondtroepen. ,,In dat geval is opnieuw instemming van regering én parlement noodzakelijk.''

Maar ook die beslissing kan door een demissionair kabinet worden genomen, zegt de Tilburgse hoogleraar staatsrecht A. Koekkoek. ,,Mocht premier Kok vandaag zijn ontslag aanbieden aan de koningin, dan zal zij hem vragen om alles te blijven doen wat in het belang van het koninkrijk is. Dat zou ook het besluit kunnen zijn om grondtroepen in te zetten.'' De Tweede Kamer kan hier vervolgens een oordeel over geven. ,,De Kamer wordt pas ontbonden na eventuele verkiezingen, bij de installatie van de nieuwe Kamerleden. Er is dus altijd een Kamer die de regering ter verantwoording kan roepen.''

De suggestie dat door een eventuele kabinetscrisis een vacuüm zou ontstaan is dan ook niet juist, zegt D.J. Elzinga, hoogleraar staatsrecht in Groningen. ,,Alleen het ultieme machtsmiddel van het parlement, het wegsturen van de regering, ontbreekt.'' Daarom zou het kabinet zich bij een eventueel besluit over het sturen van grondtroepen moeten verzekeren van de instemming van het parlement, zegt de Leidse hoogleraar staatsrecht E. Alkema. ,,Een demissionair kabinet heeft een zwakkere basis. Een kabinetscrisis is formeel geen probleem, maar gezien de huidige toestand in Kosovo wél uiterst ongewenst.''