Niet meer vechten om een stukje land

Het territoriaal nationalis- me is door de Israelische kiezers gisteren afgewezen. Gekozen is voor een pragmatische benadering.

Vannacht is er met de denderende zege van de socialist Ehud Barak op premier Benjamin Netanyahu een einde gekomen aan het ideologische Likudtijdperk dat op 17 mei 1977 begon. Volgens de nieuwe krachtsverhoudingen in de Knesset, het parlement, is de strijd in het voordeel van een pragmatische benadering van de gecompliceerde Israelische realiteit beslist. Dat is de revolutie die zich gisteren in de stembus heeft voltrokken. Daaruit is een `ander Israel' geboren. Gematigder, meer seculier, moderner dus. De Russische immigranten die drie jaar geleden nog in de ban van Netanyahu waren, hebben hem gisteren massaal verlaten. Zij hebben een groot aandeel in de zege van Barak alhoewel ook de twee Russische partijen het in het parlement goed hebben gedaan.

Het in Westerse democratieën al lang in de hoek gedreven territoriale nationalisme is door de Israelische kiezers gisteren definitief afgewezen. De Israeliërs willen vrede en niet meer vechten om een stukje land. Wat is er veelbetekenender dan de totale vernietiging van de Derde Weg, een partij die met als voornaamste programmapunt geen millimeter te willen wijken op de Golan-hoogvlakte een belangrijke coalitiepartner was van Netanyahu. De Israeliërs hebben begrepen dat voor vrede met Syrië en een einde aan de zware oorlog tegen Hezbollah in Libanon de prijs van de opgave van de Golan moet worden betaald. De ideologische nationalistische partij van Benni Begin heeft gisteren evenmin veel indruk op de kiezers gemaakt.

Dat de ultraorthodoxe Shaspartij zo'n fenomenale zege heeft behaald en van 10 op 17 zetels in de Knesset is gekomen heeft geen ideologische betekenis. Evenals voor andere ultraorthodoxe partijen is de God van Shas een vredesgod. Shas stond voor het vredesproces dat onder premier Yitzhak Rabin met de Palestijnen begon. De zege van Shas is toe te schrijven aan een massaal protest van de sefardische (van Midden-Oosterse afkomst) Israeliërs tegen de als vervolging opgevatte veroordeling van Arye De'eri tot vier jaar gevangenisstraf wegens corruptie. Deze Shaspoliticus heeft al laten weten zich uit de politiek te zullen terugtrekken zodat Shas ondanks fel verzet van andere potentiële coalitiepartners van Barak weer een rol in een nieuwe, ditmaal sterke vredesregering zou kunnen gaan spelen.

Met als uitgangspunten snelle voortzetting van het vredesproces met de Palestijnen en het aangaan van een serieuze vredesdialoog met Syrië en Libanon heeft Barak op het nieuwe politieke palet verschillende mogelijkheden om een regeringscoalitie te vormen. De vorming van een regering van nationale eenheid met Likud, zonder Netanyahu, lijkt aantrekkelijk als Barak met een nieuwe leider van Likud tot het formuleren van een duidelijke Palestijnse politiek kan komen. Deze gedachte vindt zowel bijval in Baraks partij als bij Likud. Zonder Likud heeft Barak de optie met de linkse seculiere partijen en een religieuze partij – de NRP komt daarvoor in aanmerking – een regeringscoalitie te vormen. Met de Arabische partijen erbij komt hij zelfs op rozen te zitten.

Hoe de samenstelling van de nieuwe Israelische regering ook zal zijn, onder Barak zal Israel het onder Rabin begonnen vredesproces met de Palestijnen en Syrië voortzetten. De modernisering van de Israelische samenleving in alle opzichten, ook wat de verhouding tussen staat en godsdienst betreft, zal niet worden verwaarloosd.