`Larry arrogant? Hij zegt alleen de waarheid'

Alle kranten schreven dat de nieuwe minister van Financiën in de VS, Larry Summers, zo arrogant is. Onzin, vindt topambtenaar Sweder van Wijnbergen van Economische Zaken, die hem goed kent.

Slim? Ja. Ongeduldig? Zeker. Niet altijd even diplomatiek? Ook. Maar arrogant? Nee. ,,De Financial Times, de Wall Street Journal, iedereen schrijft het van elkaar over'', zegt Sweder van Wijnbergen, secretaris-generaal van het ministerie van EZ. ,,Maar het is onzin.''

Dit gaat over Larry Summers, de nieuwe minister van Financiën in Amerika, opvolger van Robert Rubin. Van Wijnbergen was zijn assistent toen hij nog aan het Massachusetts Institute of Technology studeerde. Daarna werkten ze allebei bij de Wereldbank. Ze waren elkaars tegenspelers toen Van Wijnbergen, hoofd Oost-Europa, in 1991 een saneringsplan voor Polen maakte. En nog een keer in 1995, bij de schuldencrisis in Mexico. Ze zijn vrienden, zegt Van Wijnbergen – al is dat sinds hij weer in Nederland woont een beetje teruggezakt naar een brief met kerst. Ze delen hun passie voor de wetenschap en de praktische oplossingen, hun verlangen om ,,aan de knoppen te zitten'' – bij de overheid.,,We hebben hetzelfde patroon in onze loopbaan'', zegt Van Wijnbergen. ,,Alleen zet hij altijd een stap meer.'' Maar Amerika is ook wel iets groter dan Nederland.

Nu die arrogantie. Sweder van Wijnbergen kan erover meepraten. Van hem wordt ook altijd gezegd dat hij zich ver boven de wereld verheven voelt. Vorig jaar nog, toen hij heel Den Haag tegen zich kreeg omdat hij in het PvdA-Vlugschrift had geschreven dat het kabinet te optimistisch was over de groei. Een paar dagen later konden drie ministers (Jorritsma, Zalm en Kok) zich in de Tweede Kamer komen verantwoorden voor de eigengereidheid van een topambtenaar, die het had gewaagd een politieke uitspraak te doen. Maar Van Wijnbergen hield vol dat hij, als iedere burger, recht had op vrijheid van meningsuiting.

Met dit soort incidenten heeft Larry Summers ook ruime ervaring, bijvoorbeeld die keer – hij werkte nog bij de Wereldbank – dat hij in een memo voorstelde om pollution te exporteren naar de Derde Wereld: daar hadden ze er te weinig van. Heel Washington bovenop de kast. Larry Summers, staat in The Economist van deze week, kan mensen razend krijgen door tijdens vergaderingen rustig stukken te gaan zitten lezen en dan toch alles wat er wordt gezegd puntsgewijs en scherp van commentaar te voorzien. Maar dat heeft niets met arrogantie te maken, zegt Van Wijnbergen. Dat is gewoon mensen de waarheid zeggen. ,,Iemand zegt iets stoms en dan laat je hem met argumenten zien waarom het stom is.'' Doet hij zelf ook. ,,De meeste mensen kunnen er niet tegen.''

Summers, zegt Van Wijnbergen, kan er heel goed tegen als mensen hem overtuigen van zijn ongelijk. En dat laat zien, zegt de secretaris-generaal, dat Summers niet arrogant is. ,,Hij is zelfverzekerd en daardoor kan hij zijn meningen herzien.'' Van Wijnbergen weet nog dat hij voor Polen een noodplan maakte dat afweek van de standaardplannen van de Wereldbank. Minder overheid, veel meer betrokkenheid van de particuliere banken. Summers, chief economist, wees het plan af. ,,We hebben er toen een hele zondagmiddag over gepraat, onze kinderen speelden in het park. Aan het eind schreef hij een briefje naar de tweede man van de Wereldbank. Dat hij tegen had gestemd, maar dat hij nu wist dat hij fout zat.'' Dat briefje heeft Van Wijnbergen nog steeds. En Polen, dat wil hij ook wel even kwijt, werd een groot succes.

Nee, hij verwacht geen grote beleidsveranderingen van de nieuwe minister van Financiën. ,,Driekwart van Rubins beleid was al van hem. En hij is niet iemand die om zichzelf te profileren nu opeens alles anders gaat doen.''