Zware nederlaag Doema tegen Jeltsin

Niet het Kremlin, maar de Doema is de grote verliezer geworden van de poging tot impeachment van president Jeltsin. Na een driedaagse hoorzitting over het ,,hoogverraad'' van het staatshoofd bleek er voor geen van de vijf afzettingsgronden een tweederde meerderheid te bestaan.

De oppositie van communisten en nationalisten in de Doema kwam uiteindelijk in de belangrijkste en kansrijkste van de vijf stemmingen zeventien stemmen te kort. Het verwijt dat Jeltsin de Russische grondwet heeft geschonden door in december 1994 de bloedige oorlog tegen de Tsjetsjeense separatisten te ontketenen, haalde 283 van de vereiste 300 stemmen.

Bij het bekend worden van de uitslag konden sommige Doema-afgevaardigden hun ogen niet geloven. ,,De overwinning is ons ontstolen'', zei de rood aangelopen communistenleider Gennadi Zjoeganov. ,,Er is fraude gepleegd. De stemming moet opnieuw.''

Niemand had op een zo pijnlijke nederlaag voor de vijanden van Jeltsin durven gokken: na het ontslag van de bij de Doema geliefde premier Primakov, vorige week, leek het in gang zetten van een afzettingsprocedure tegen Jeltsin de meest voor de hand liggende revanche. Zaterdag nog zetten Russische journalisten stuk voor stuk in op de heersende boosheid onder de Doema-leden.

,,Maar dit is geen parlement, dit is een politiek casino'', zei de extreem-rechtse Vladimir Zjirinovski treffend. Op de trappen van de Doema werd hij beschimpt en besprongen door demonstrerende oudjes met rode vlaggen, die hem voor verrader uitmaakten en hem verweten Rusland te hebben ,,verkocht''. Hij en zijn 48 fractieleden hadden tegen de impeachment gestemd, omdat ze geen pionnen wilden zijn in wat zij omschreven als ,,een doorzichtige poging van de NAVO om Rusland nog verder te verzwakken''.

De Moskovski Komsomolets kopte over de volle breedte van de krant: ,,Voor welk bedrag is Zjirinovski door het Kremlin gekocht?'' Maar de bitterste pil voor de communisten was het ,,verraad'' in eigen gelederen. Door niet op te komen dagen of ongeldig te stemmen zouden ze de stemming hebben gesaboteerd. In ruil voor douceurtjes van het Kremlin, zoals een pied à terre in Moskou? Harde bewijzen ontbreken, maar de partij is wel een disciplinair zelfonderzoek gestart.

De volgende gelegenheid om de afgang te wreken dient zich woensdag aan: dan stemt de Doema over Jeltsins nieuwe keus voor het premierschap, Sergej Stepasjin, de 47-jarige politieman met de rang van generaal. Wordt de kandidaat-premier tot drie keer toe afgewezen, dan mag Jeltsin volgens de door hem geschreven grondwet de Doema naar huis sturen. Daar zullen de communisten het uiteindelijk niet op laten aankomen, zo is de verwachting, al was het alleen maar omdat de zittende volksvertegenwoordigers hun privileges als gratis vervoer door het hele land in dit verkiezingsjaar (in december moet er een nieuwe Doema worden gekozen) voor geen goud willen prijsgeven.

Het tafereel buiten voor het parlementsgebouw was in dat verband ontluisterend: de Wolga-sedans en Mercedessen van de afgevaardigden stonden te blinken in de zon, terwijl aan de overkant van de weg berooide bejaarden het hoofd van Jeltsin eisten.

Toen zij niet kregen waarop ze hadden gehoopt, dropen ze gedwee af, de vaandels opgerold, langs het muziekpodium van de Renault Roadshow op het Manegeplein waarvoor de belangstelling van het volk vele malen groter bleek.