`Machtige uvi's blazen kleinere bedrijven weg'

De uitvoering van de sociale zekerheid wordt geprivatiseerd. Maar is het midden- en kleinbedrijf tegen grote commerciële uitvoerders opgewassen? Volgens MKB-voorzitter Hans de Boer niet. ,,Je ziet de lijken al drijven.''

,,Als een bedrijfje met acht werknemers gaat onderhandelen met een bedrijf als het Gak, worden ze weggeblazen'', zegt Hans de Boer, werkgeversvoorzitter voor het midden- en kleinbedrijf. ,,Dan zie je de lijken al drijven. De doorsnee ondernemer is het zicht op wat er allemaal gebeurt volledig kwijt.'' Een directeur van zo'n bedrijfje moet dan ook niet zelfstandig proberen zich een weg te banen door allerlei wettelijke bepalingen op zoek naar de goedkoopste aanbieder van sociale verzekeringen. Dat moet de branche voor hem doen.

Maar ook die zijn volgens De Boer vaak te klein om de vuisten te ballen tegen uitkeringsinstanties, ofwel uvi`s, als het Gak of SFB als het op onderhandelen aan komt. ,,Neem de branche `strandtentexploitanten' of de regionale postbedrijven, die kunnen het in hun eentje nooit aan'', zegt De Boer. `Branches, verenigt u!' is kortweg zijn boodschap. Bij MKB-Nederland zijn 120 branches aangesloten, waarvan alleen al veertig uit, wat De Boer noemt, ,,de detailhandelshoek''. ,,Ik denk dat ze zich tot zo'n vijftig à zestig opdrachtgevers van uvi's moeten bundelen. Allemaal moeten ze nagaan wat ze zelf willen doen aan sociaal beleid en wat ze willen uitbesteden.''

Opdrachtgeverschap, daar draait wat MKB-Nederland betreft de hele privatisering van de sociale zekerheid om. In maart zagen de plannen daarover van minister De Vries en staatssecretaris Hoogervorst (beide Sociale Zaken) het licht.

Volgens de beide bewindslieden gaat het om het belang van de werknemer bij het naar de markt brengen van de uitvoering van de sociale zekerheid. Daar heeft een werkgeversvereniging als MKB-Nederland minder mee op. Zij hebben de zogenoemde SUWI-nota (Structuur Uitvoering Werk en Inkomen) vooral nagekeken op passages waarin het kabinet duidelijkheid schept over de invloed die werkgevers kunnen uitoefenen op het contract tussen opdrachtgever en leverancier van sociale zekerheidsprodukten.

Nu is er slechts één opdrachtgever van vijf uitvoeringsinstellingen: de coördinator van de sociale verzekeringen, het Lisv. Na 2002 moeten er honderden opdrachtgevers zijn, bestaande uit de vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers van sectoren, branches en bedrijven met meer dan honderd werknemers. Wat het kabinet, werkgevers en werknemers betreft moeten daar liefst zo veel mogelijk aanbieders tegenover staan. Veel vragers zal wel lukken, maar voor nieuwe uvi's zijn de organisatorische drempels nog zo hoog dat het de vraag is of er over drie jaar meer dan de huidige vijf aanbieders actief zullen zijn.

Zo ontstaat een markt met veel krachteloze vragers en een klein aantal machtige aanbieders en dat zit econoom Hans de Boer niet lekker. Temeer omdat de weinige uvi's die er zijn, volgens hem ook nog in bescherming worden genomen in de plannen van De Vries en Hoogervorst. ,,Zo is een opdrachtgever gedwongen alle sociale verzekeringsproducten zoals uitkeringsverzorging, premie-inning èn reïntegratie-activiteiten bij één uvi onder te brengen. Dat is gevaarlijk onderhandelen, zeker omdat er ook zoiets is bedacht als een standaardcontract. Als de uvi ontevreden is over het onderhandelingsresultaat kan het daarop terugvallen.''

Bovendien beheren in de kabinetsplannen de uvi's het budget waaruit de reïntegratie van herintredende werknemers wordt betaald. Een faliekante misser, vindt De Boer, dat budget moet bij de opdrachtgevers liggen. ,,Want wie kan mensen nu beter reïntegreren dan de bedrijven zelf?'' Hoe het contract er ook uit komt te zien, MKB-Nederland wil dat de wetgever de mogelijkheid open laat om alle kosten aan de werknemer door te berekenen.

Wat De Boer betreft kleeft er een groot aantal onzekerheden aan de privatisering van de sociale zekerheid, die immers alleen nog maar op papier bestaat. Een hoop van die onzekerheid kan worden weggenomen als Hoogervorst geld vrijmaakt voor experimenteel droogzwemmen door de branches in het midden- en kleinbedrijf. Dat experiment zou eruit moeten bestaan dat drie of vier representatieve MKB-branches proberen een vraag op te stellen van wat ze precies van de uvi's willen afnemen. ,,Laat vervolgens de uvi's maar bieden op dat voorstel van de branches.''

Aan het eind van het experiment is duidelijk of de vragers sterk genoeg zijn om de aanbieders op prijs en kwaliteit tegen elkaar uit te spelen. Zoniet, dan geldt De Boers `verenigt u'-adagium nog sterker.