Gergjev buit de problemen van Berlioz juist uit

Met trots voltooide Hector Berlioz in 1836 zijn opera Benvenuto Cellini. Hij vreesde de `vitaliteit en kruidigheid van de muzikale kleuren' nooit meer te zullen evenaren, maar de hoge technische moeilijkheidsgraad van het werk leidde slechts tot een ontnuchterende publieke mislukking.

Voor dirigent Valery Gergjev is Berlioz' complexiteit geen struikelblok maar een bron van mogelijkheden om het potentieel van Rotterdams Philharmonisch Orkest te etalleren. Dat bewees hij vorig seizoen in een onvergetelijke uitvoering van La damnation de Faust, tijdens de laatste Uitmarkt in een minstens zo enerverende uitvoering van de Symphonie Fantastique en afgelopen weekend tijdens een concertante uitvoering van Benvenuto Cellini, die woensdagavond nog zal worden herhaald in Londen.

Benvenuto Cellini weerspiegelt Berlioz' ideaalbeeld van een samenleving waarin ware kunst heersende conventies in haar schaduw stelt. De Florentijnse renaissance-beeldhouwer Cellini wint de sympathie van het volk, voltooit zijn kunstwerk Perseus met het hoofd van Medusa en weekt zijn geliefde los uit de handen van zijn rivaal.

De titelrol werd door ziekte van tenor Leonid Lyubavin uitbesteed aan Chris Merritt. Tijdens de gezongen recitatieven verleende Merritt zijn rol met subtiele dramatische nuances profiel, maar voor de lyrische passages bleek zijn hoge register te onsubtiel en stoorde de manier waarop hij zijn stem in excessieve glissandi liet klimmen, dynamisch slechts laverend tussen hard en zeer hard.

Voor de invulling van de overige vocale cast was grotendeels geput uit zangers van de Kirov Opera. Sopraan Anna Netrebko gaf met een typisch slavische, lage intonatie en breed vibrato krachtig gestalte aan Cellini's liefje Teresa in de virtuoze cavatine Entre l'amour et le devoir.

Ondanks de sterke bezetting van de kleinere rollen school het muzikaal genoegen van deze Benvenuto Cellini primair in de manier waarop Gergjev Berlioz' symfonische noviteiten onvermoeibaar uitbuitte met verlevendigende impulsen. Het droef duet boven sacraal monnikengezang in de tweede akte; de manier waarop de toevoeging van twee gitaren de orkestklank ongehoord kan verkleuren; houtblazers in ongewone orkestraties – Gergjev smeedde Berlioz' briljante exentriciteiten aaneen tot het meeslepend geheel dat de componist voor oren moet hebben gestaan.

Concert: Benvenuto Cellini van H. Berlioz door Rotterdams Philharmonisch Orkest, Groot Omroepkoor, Koor van de Filharmonica Transilvania o.l.v. Valery Gergjev m.m.v. Chris Merritt, Sergej Aleksasjkin, Anna Netrebko e.a. Gehoord: 15/5 Concertgebouw, Amsterdam. Radio 4: 22/5 19 uur.