Barak favoriet voor premier

Ehud Barak, de leider van Israel-Eén (Arbeidspartij), bindt vandaag als favoriet de strijd aan met Likud-premier Benjamin Netanyahu in de verkiezingen om het Israelische premierschap. De voor 1 juni vastgestelde tweede ronde is het afgelopen weekeinde door het terugtreden van drie andere kandidaten voor het premierschap in principe overbodig geworden.

Barak zei gisteren als premier de schade die Netanyahu met zijn ophitsende campagne aan de eenheid van het Israelische volk heeft toegebracht te zullen herstellen. Zijn Israel-Eén partij breekt volgens hem barrières in de samenleving af en ,,verandert het politieke landschap in Israel''. Het accent van de vervroegde verkiezingen ligt op de keuze van een nieuwe premier. Maar tegelijk hebben parlementsverkiezingen plaats, waaraan 31 partijen deelnemen. Twee televisiestations zullen vanavond om negen uur Nederlandse tijd een voorlopige uitslag geven.

Yitzhak Mordechai, de leider van de nieuwe Centrumpartij, trok gisteren onder druk van steeds somberder opiniepeilingen zijn kandidatuur in. Met een bedrukt gezicht zei hij, terwijl echtgenote Kochi achter hem bijna in snikken uitbarstte, op een persconferentie deze moeilijke beslissing te hebben genomen om bloedvergieten tijdens de campagne in de tweede ronde te verhinderen. De haat die de verkiezingscampagne begeleidde en de weer aan het daglicht gekomen diepe scheuren in de Israelische samenleving waren voor hem noodsignalen geweest om ter wille van de eenheid van het land en de voortzetting van het vredesproces ,,de moeilijke beslissing'' te nemen om ermee op te houden.

Voor Mordechai was dit besluit daarom ook zo zwaar omdat hij zich eerder in een televisieduel met Netanyahu had vastgelegd op de uitspraak tot het einde in de race te blijven. Het terugtreden van Mordechai maar ook dat van Azmi Bishara, de eerste Arabische kandidaat voor het premierschap, vergroot volgens opiniepeilers de kansen van Barak aanzienlijk om vandaag tot Israels nieuwe premier te worden gekozen. De Centrumpartij werd ruim vier maanden geleden opgericht om Netanyahu ten val te brengen.

Toen de afgelopen twee weken de opiniepeilingen uitwezen dat Barak dit doel in de eerste ronde al zou kunnen verwezenlijken, mits Mordechai zou terugtreden, zat er voor hem niets anders op dan over zijn eergevoel heen te stappen en als realist de weg vrij te maken voor Barak. Door zijn partijgenoten werd hij voor dit besluit met applaus begroet en met een bos bloemen geëerd. Tijdens de persconferentie gisteren sprak hij zich echter niet volmondig uit voor de kandidatuur van Barak. Volgens hem heeft Barak ,,zijn beperkingen'' wegens gebrek aan politieke ervaring.

De kettingreactie van terugtredende kandidaten voor het premierschap begon toen zaterdagavond de Arabische kandidaat Azmi Bishara er de brui aan gaf. Tijdens de presentatie van zijn beweegredenen zei hij van Israel-Eén garanties te hebben gekregen betreffende verbetering van het lot en de mogelijkheden van Israelische Arabieren. Onder andere zou er meer werkgelegenheid komen voor Arabieren in overheidsdienst. Ook Bishara liet na zich te nadrukkelijk voor Barak uit te spreken.

Dat laatste geschiedde hoogstwaarschijnlijk op verzoek van de contactfiguren van Barak die wilden vermijden dat joodse kiezers Barak zouden gaan zien als de patroon van een Arabische politicus die volgens premier Netanyahu de staat Israel zelfs niet erkent. Dat Barak met Bishara in het geniep handjeklapt is volgens Netanyahu een ,,triest en heel ernstig moment in Israels geschiedenis''. Doordat Mordechai in de voetsporen van Bishara was getreden trok ook Benni Begin, de leider van de ultranationalistische Nationale Unie, zich uit de race terug. Hij liet na zijn volgelingen op te roepen voor Netanyahu te stemmen.

Israelische commentatoren wezen er gisteren op dat de dramatische ontwikkelingen van gisteren de Likud-verkiezingscampagne hebben overrompeld. Deze ging uit van een tweede ronde in de strijd om het premierschap en bouwde erop dat de koppige Mordechai zich aan zijn woord zou houden en in de race zou blijven. In de kassen van Likud zouden nog miljoenen guldens liggen die Netanyahu in de sedert gisteren van de baan zijnde tweede ronde had willen gebruiken. Tijdens een persconferentie gistermiddag deed Netanyahu een beroep op de leden van Likud die de partij voor de Centrumpartij hebben verlaten, naar huis – dat wil zeggen Likud – terug te keren. Hij waarschuwde het Israelische volk voor een links-Arabische regeringscoalitie onder Barak die zich zou neerleggen bij een Palestijnse staat in het hart van Israel tot nabij Tel Aviv.

Dossier www.nrc.nl