Midkap-fondsen: de meisjes van 13 van het Damrak

Big is beautiful op de beurs. Wie naar de afgelopen maanden kijkt, moet concluderen dat grote beursfondsen het per saldo veel beter hebben gedaan dan middelgrote. Maar doen de middelgrote Midkap-fondsen het ook per definitie slechter dan AEX-fondsen?

Daar is in theorie veel voor te zeggen. Beleggers werken met benchmarks, maatstaven waarin hun prestaties worden afgemeten. En de grote indices nemen daar een belangrijke plaats bij in. Vandaar dat het voor Nederlandse beursfondsen zo belangrijk is om een plaatsje te krijgen in de AEX, en nu ook in de pan-Europese indices als de Eurotop- en Stoxx-indices. Als deze indices als benchmark gaan gelden voor grote beleggers, dan zijn die min of meer `verplicht' om de beursfondsen waaruit die indices zijn samengesteld te kopen. En die koopdrift stuurt de koersen dan vanzelf omhoog.

Er is nog een, bijna darwinistische reden waarom indices van grote fondsen het in de regel beter doen. Een middelgroot beursfonds dat succesvol is en groeit, kan rekenen op meer aandacht van beleggers en een hogere omzet van de aandelen op de beurs. Na verloop van tijd komt het succesvolle beursfonds op basis van de gegroeide marktkapitalisatie en gerealiseerde beursomzet vanzelf in de index van de `grote jongens' terecht, en dat is in Nederland de AEX-index. Minder succesvolle beursfondsen vallen vanuit de AEX-index een trapje naar beneden en komen in de Midkap-index.

Deze tweede reden voor een outperformance van de AEX-index gaat niet op, want hij geldt ook voor de Midkap zelf. Succesvolle kleine fondsen komen in de Midkap, de verliezers vallen er uit. Het is niet de Midkap, maar de index van de echt kleine beursfondsen, die over de langere termijn zwaar onderpresteert.

Dat maakt dat er minder reden is om te verwachten dat de Midkap het structureel slechter doet dan de AEX. En inderdaad: van begin 1990 tot de recordperiode van afgelopen zomer deed de Midkap het beter dan de AEX. De AEX ging in die periode 4,35 maal over de kop, de AMX 5,03 maal.

Het was de beursschrik van de daaropvolgende herfst die de Midkap-fondsen extra zwaar heeft getroffen. De beursval in het kielzog van de crises rond Rusland en het hedge fonds LTCM, en de daaropvolgende run in veilige `kwaliteitsaandelen' heeft de AEX-fondsen sterk bevoordeeld. Op dit moment noteert de AEX nog maar 6 procent onder zijn piek van afgelopen juli. Maar de Midkap staat er maar liefst 28 procent onder. De koers-winstverhoudingen spreken boekdelen: op dit moment wordt gemiddeld 31,6 maal de winst per aandeel betaald voor AEX-fondsen, tegen 18,1 maal de winst voor Midkap-fondsen (en 10,5 maal de winst voor de kleinsten, de small-caps). Nu ook de smallcaps de afgelopen maanden goed presteren, lijken de Midkap-aandelen steeds meer op de `Meisjes van 13' van het Damrak: er net tussenin.

Niemand weet wat beleggers zullen doen, en er valt best veel te zeggen voor hun preferentie voor aandelen in grote, liquide beursfondsen. Maar nu beleggers toch zo nodig op zoek moeten naar ondergewaardeerde aandelen, lijkt het voor de hand te liggen dat er vroeger of later ook eens wordt ingezet op laaggewaardeerde indices, zoals de Midkap. Op 14 van de 25 Midkap-ondernemingen, van ASR tot Vedior, worden al opties verhandeld. Liquiditeit zat dus, zo te zien. Hoogste tijd, kortom, om eens na te denken over optieseries op de AMX (midkap)-index zelf, naast die op de grote broer AEX zelf.