Maleisië krijgt een nieuwe hoofdstad, en niemand weet het

Vandaag begint de Maleisische regering de verhuizing naar de nieuwe stad Putrajaya, die moet uitgroeien tot hoofdstad. Een megaproject waarvan het volk nauwelijks op de hoogte is.

Geen idee, antwoordt Ramzi Rahmat, een 38-jarige Maleisische chauffeur op de vraag waar de nieuwe residentie en het kantoor van de premier van zijn land, Mahathir Mohamad, komt te staan. Turend over de heuvels van een uitgestrekt bouwterrein in een gebied 25 kilometer ten zuiden van de hoofdstad Kuala Lumpur, tracht hij een groengeverfd gebouw met minaretten te ontwaren. Want zo moet het nieuwe onderkomen van Mahathir eruit zien, is hem net verteld. Maar vanachter het stuur van zijn witte Proton ziet hij alleen maar vrachtwagens en hijskranen in een decor van tanah merah, de rode aarde die tevoorschijn is gekomen onder wat tot een paar jaar geleden een grote rubber- en palmolieplantage was.

Ramzi is niet de enige Maleisiër die nauwelijks iets afweet van de nieuwe stad die de Maleisische regering hier laat bouwen. Veel van de 22 miljoen inwoners weten weinig van dit prestigieuze bouwproject, het grootste in Zuidoost-Azië op dit moment. Misschien verandert dat na vandaag als de staf van Mahathir als eerste van alle overheidsdienaren verhuist naar de nieuwe stad die Putrajayah zal heten, vernoemd naar de eerste premier van het land, Tunku Abdul Rahman Putrajaya Al-Haj. Volgende maand betrekt de premier samen met zijn vrouw de nieuwe officiële residentie in Putrajaya die hier voor 17 miljoen ringgit (circa acht miljoen gulden) is neergezet.

Maleisië investeert in totaal 23 miljard ringgit in de nieuwe hoofdstad. Putrajaya is een van de megaprojecten waarmee Mahathir, die met zijn 18 jaren als premier inmiddels Aziës langst regerende politicus is, zijn stempel wil zetten onder zijn beleid. Dat beleid bracht Maleisië aanvankelijk veel goeds: de economie die voornamelijk dreef op inkomsten uit rubber, palmolie en tin, werd in hoog tempo gemoderniseerd en groeide jaren achtereen met acht procent of meer. Maar in de zomer van 1997 zorgde de Aziatische crisis voor een ommekeer en belandde de Maleisische economie in recessie.

Onder druk van de economische neergang besloot Mahathir een groot aantal ambitieuze projecten, waaronder de constructie van een miljarden dollars kostende dam in de provincie Sarawak, af te blazen. Maar de regering ging wel door met de bouw van Putrajaya, al bleef de informatie over de vordering van het project minimaal. ,,Er is de afgelopen maanden heel weinig naar buiten gekomen over Putrajaya, op wat algemene informatie en een paar vraagsessies in het parlement na. Dus de bevolking weet er heel weinig van'', zegt een Westerse diplomaat. ,,Op deze manier hebben critici van de plannen dus heel weinig munitie om mee te schieten.''

De kritiek beperkt zich daarom nu voornamelijk tot de kosten. Hoe is het te verdedigen, vragen oppositieleden zich hardop af, dat de regering grofweg een derde van haar totale jaarbudget besteedt aan dit project in een tijd dat de economie krimpt met ruim zes procent? De regering houdt in haar antwoord op dergelijke vragen steeds vast aan het uitgangspunt van de plannen. ,,We willen voorkomen dat Kuala Lumpur dichtgroeit. Daarom is een paar jaar geleden gekozen voor een gebalanceerde ontwikkeling buiten de hoofdstad'', legt een woordvoerder van de regering uit.

Volgens het originele plan moet Putrajaya een hypermoderne tuinstad worden: een vrijwel papierloos, volledig elektronisch gestuurd regeringscentrum waar uiteindelijk, over 15 tot 20 jaar, 330.000 mensen wonen en werken tussen veel groen en water op een totale oppervlakte van 4.500 hectare. De economische crisis heeft tot nu toe vooral vertraging veroorzaakt. Veel onderdelen van het bouwplan lopen inmiddels maanden achter op het oorspronkelijke schema. De plannen om Putrajaya met een nieuwe spoorweg te verbinden met Kuala Lumpur zijn tot nader order uitgesteld. En ook de nieuwe snelweg van het vorig jaar geopende internationale vliegveld (een ander megaproject van Mahathir) naar de nieuwe stad is nog niet klaar. Lim Kit Siang, leider van de oppositionele Democratische Actie Partij (DAP), vroeg vorige week in het parlement of de regering denkt dat de Maleisische bevolking wel klaar is voor alles wat de regering met de nieuwe stad voor ogen heeft. ,,Kunnen onze mensen de trend nog wel volgen, vraag ik me af. Zijn we hier al wel aan toe?'', aldus Lim. Hij kreeg er geen direct antwoord op.

Volgens analisten drukt premier Mahathir zijn plan voor deze nieuwe hoofdstad gewoon door en wil hij het succes van Putrajaya afdwingen door er zelf als eerste te gaan zitten. Maar het is nog maar de vraag of alle ministers en hun ministeries hem op korte termijn zullen volgen. Vooral de hoge verhuiskosten kunnen voor uitstel zorgen. Verder vergt de verhuizing van alle ambtenaren en hun families zowel financieel als logistiek veel van de overheid. De meeste diplomaten denken nog niet over een verhuizing na. ,,Praktisch gezien, wat zaken als visa-aanvragen betreft bijvoorbeeld, zou het erg onhandig zijn om nu zo ver van Kuala Lumpur te gaan zitten'', zegt een Westerse diplomaat.

Toch denken analisten niet dat Putrajaya als nieuwe hoofdstad zal mislukken en straks in het rijtje past met landen waar een dergelijk plan in praktijk nooit van de grond kwam. ,,Dit kun je eerder vergelijken met de verhuizing van Bonn naar Berlijn in dat opzicht. Hier is heel goed over nagedacht. Het is een ambitieus plan, zeker. Maar het zit goed in elkaar'', zegt Abdul Razak Abdullah Baginda, directeur van het Malaysian Strategic Research Centre (MSRC). ,,Bovendien, vergeet niet dat Mahathir er zelf uiteindelijk wel voor zal zorgen dat zijn plan een succes wordt!'' Rest de vraag hoe lang de 73-jarige Mahathir nog premier zal blijven. ,,Ik hou er mee op als mijn opvolger klaar is om me op te volgen'', zei Mahathir daarover vorige week.