Leider van socialisten in Spanje weg

De socialistische lijsttrekker en kandidaat voor het Spaanse premierschap, José Borrell, heeft gisternamiddag zijn post ter beschikking gesteld uit vrees dat zijn aanblijven de socialisten schade zal berokkenen.

Borrell maakte zijn aftreden bekend, nadat de afgelopen week een strafrechtelijk onderzoek werd ingesteld tegen twee door hem benoemde hoge ambtenaren van de belastingdienst die worden verdacht van het aannemen van steekpenningen.

Hoewel tot dusver niets er opwijst dat Borrell zelf betrokken is bij de corruptie-affaire, trad de kandidaat naar eigen zeggen af om zijn partij bij de komende Europese en lokale verkiezingen van 13 juni geen schade te berokkenen. ,,Ik heb personen fout beoordeeld. Maar een strikte reactie binnen het kader van de wetgeving is in dit geval politiek niet voldoende'', aldus een duidelijk aangeslagen Borrell.

Borrel meende dat er in dit soort situaties eerder te veel dan te weinig voorzorgsmaatregelen kunnen worden getroffen. Tijdens zijn persconferentie gaf de aftredende lijsttrekker volledige openheid van zaken over zijn bezittingen en belastingaangiften.

Ondanks dat Borrell de afgelopen weken zware politieke schade opliep door de steekpenningenkwestie kwam zijn optreden gistermiddag toch nog als een verrassing. Eerder deze week had de ex-kandidaat nog bezworen dat hij zijn post niet zou opgeven.

Borrel was vanaf 1984 staatssecretaris van belastingzaken onder premier Felipe González. In die functie was hij rechtstreeks verantwoordelijk voor de benoeming van de twee hoge ambtenaren die in opspraak zijn gekomen. In dezelfde tijd maakte Borrell furore door belastingfraude steviger aan te pakken.

De door Borrell benoemde ambtenaren worden ervan verdacht zeker dertien miljoen gulden op geheime bankrekeningen in Zwitserland te hebben staan. Ondernemers konden hun steekpenningen op de rekeningen stortten in ruil voor een fiscale voorkeursbehandeling.

Het schandaal betekende de definitieve klap in het toch al weinig vlekkeloos verlopen leiderschap van Borrell. Borrell werd vorig jaar maart gekozen door de partijleden tijdens een rumoerig verlopen voorverkiezing. Zijn uitverkiezing was duidelijk tegen de zin van het partijkader die de steun gaf aan de kroonprins van de vertrekkende leider Felipe González, Joaquín Almunia. Na zijn benoeming kreeg Borrell dan ook te maken met een onwillige partijtop en aanhoudende competentiekwesties met Almunia, die bleef functioneren als partijsecretaris.

Ook zijn niet al te sterke optreden in kamerdebatten maakte de positie van Borrell, die vaak het verwijt kreeg te veel de kamergeleerde uit te hangen, er niet sterker op. Bovendien hing over zijn benoeming de permanente schaduw van voorganger González, die ondanks zijn aftreden nog altijd als een invloedrijk figuur binnen de partij geldt.

Naar verwachting zal de socialistische partij pas na de verkiezingen van dertien juni een nieuwe lijsttrekker kiezen. Naar verwachting zal de partijleiding ditmaal rechtstreeks, zonder tussen tussenkomst van de partijleden, een opvolger aanwijzen. Vooralsnog is nog niet duidelijk wie voor de post in aanmerking komen.