Haatcampagne tegen `Italiaanse' Gandhi

Sinds de val van de Indiase regering wordt de politiek beheerst door de vraag of Sonia Gandhi, Italiaanse van geboorte, eventueel premier van het land mag worden. Wettelijke bezwaren bestaan er niet, andere des te meer.

,,Moeder India heeft 1 miljard kinderen; is er niet één Indiër te vinden die straks premier kan worden? De wereld zal ons uitlachen'', zegt demissionair minister van Defensie George Fernandes, die met een anti-Sonia-poster door de regeringsgebouwen in New Delhi loopt. ,,Burgers van India, wordt wakker!'', staat erop. ,,En redt het zelfrespect van ons land.''

Het heeft er alle schijn van dat de komende parlementsverkiezingen, in september en oktober, zullen uitmonden in een hevige strijd tussen swadeshi en videshi, India en het buitenland. Met name de regeringspartijen, onder leiding van premier Vajpayee's nationalistische BJP, hebben sinds de val van het kabinet vorige maand geen mogelijkheid onbenut gelaten om Sonia Gandhi's buitenlandse komaf op de voorpagina's te krijgen en aan de kaak te stellen. Sommige partijen hebben hun verkiezingsleuzen, zoals `Italiaans is niet Indiaas', al gedrukt.

Hoewel de weduwe van de in 1991 vermoorde oud-premier Rajiv Gandhi zich er nog niet over heeft uitgelaten is haar Congrespartij van mening dat zij de kandidaat is die het moet opnemen tegen Atal Behari Vajpayee. De van oudsher emotionele band tussen het Indiase volk en de Nehru-Gandhi-dynastie zal de in het slop geraakte Congrespartij straks een meerderheid in het parlement geven, zo menen veel partijleden.

Na zeven jaar stille afzondering werd de 52-jarige weduwe begin vorig jaar opgetrommeld om met haar dochter Priyanka campagne te voeren voor de laatste verkiezingen. Vlak daarna werd Sonia voorzitter van de partij.

Na haar eerste jaar in de politiek vindt de Congrespartij de tijd rijp voor een gooi naar het premierschap. Maar vooral in regeringskringen werden haar ambities de laatste weken onderwerp van een spot- en haatcampagne. De controverse begon met berichten dat Sonia er nog steeds - illegaal - een Italiaans paspoort op nahoudt, hoewel zij in 1983 het Indiase staatsburgerschap verkreeg. Het verlossende woord kwam deze week uit Rome, waar het Italiaanse ministerie van Buitenlandse Zaken het bericht ontzenuwde dat Sonia Gandhi, geboren Sonia Maino, nog steeds de Italiaanse nationaliteit bezat. Dubbele nationaliteiten zijn verboden in India.

,,Maar waarom wachtte zij vijftien jaar met het aanvragen van de Indiase nationaliteit?'', vroegen haar tegenstanders zich vervolgens af. ,,Sonia als premier betekent een veiligheidsrisico voor de natie'', zegt de vice-voorzitter van de BJP, J.P. Mathur. ,,Haar loyaliteit is verdeeld over Italië en India. Elke baan zou voldoen, maar niet die van premier. Dat is een persoon aan wie de meest cruciale geheimen worden geopenbaard.''

Maar ook op de vraag waarom Sonia vijftien jaar wachtte met het verkrijgen van een Indiaas paspoort had de Congrespartij een antwoord. Zij was in 1968, na haar huwelijk met Indira Gandhi's oudste zoon Rajiv, naar India gekomen als huismoeder ,,zonder politieke ambities''. Nu moet de natie een beroep op haar doen om India bijeen te houden en het nieuwe millennium binnen te leiden, aldus de partij.

De Indiase grondwet houdt haar niet tegen; anders dan bijvoorbeeld in de Verenigde Staten hoeft de Indiase premier niet in het land zelf te zijn geboren. De Indiase nationaliteit voldoet.

Ondertussen lijkt de Indiase bevolking verdeeld over Sonia's buitenlandse achtergrond. Uit een enquête in het weekblad Outlook van afgelopen week blijkt dat 61 procent van de bevolking Sonia beschouwt als Indiase. Desondanks ziet 47 procent in het feit dat zij als Italiaanse ter wereld is gekomen een bezwaar voor haar eventuele premierschap.

Opvallend in de inmiddels brede maatschappelijke discussie over Sonia Gandhi is dat veel niet-politici zich vooral uitspreken over de inhoudelijke kwaliteiten van de politica Sonia Gandhi, die pas een jaar geleden de leiding van de Congrespartij op zich nam en nog nooit deel uitmaakte van welke volksvertegenwoordiging dan ook. Hoewel zij vorig jaar campagne voerde voor de Congrespartij, was zij niet verkiesbaar en kwam dus niet in het parlement. Bij de komende verkiezingen staat zij hoogstwaarschijnlijk wel op de kieslijst. ,,Instinctief zeg ik: ze kan geen premier worden'', zegt oud-rechter Shivshankar Bhat. ,,Ik denk dat ze politiek niet volwassen is.''

Datzelfde geldt voor haar dochter Priyanka en haar zoon Rahul, beiden nog geen dertig jaar oud, maar wél in India geboren. De Congrespartij wil het liefst hén in stelling brengen om er later de vruchten van te kunnen plukken. Uit alle ophef over Sonia's achtergrond kwam immers ook naar voren dat haar kinderen veel minder gevoelig liggen in India. ,,Ik ga persoonlijk alle deuren langs om te voorkomen dat Sonia premier van India wordt'', zegt Umar Bharati, een uiterst rechts een partijlid van de BJP. Priyanka Gandhi, de meest ambitieuze van Sonia's kinderen, vindt hij wel aanvaardbaar.

De Congrespartij wijst erop dat de anti-Sonia-stemming in regeringskringen kan leiden tot een pro-Sonia-golf onder de kiezers. Niet voor niets won de Congrespartij eind vorig jaar onder Sonia's leiderschap drie belangrijke verkiezingen in deelstaten waar de BJP van oudsher een grote aanhang heeft. ,,Bij gebrek aan thema's ontketent de BJP een haatcampagne tegen een `buitenlander''', zegt P. Shiv Shankar, een vertrouweling van Sonia Gandhi. ,,De BJP kan niet veel lager zakken. Het electoraat straft dit soort campagnes genadeloos af.''