Ervaring als stuntpiloot

Rolandas Paksas, die afgelopen woensdag werd benoemd tot premier van Litouwen, is een voormalig stuntpiloot en dito vlieginstructeur. Hij was lid van het vroegere officiële Sovjet-stuntteam en schopte het zelfs tot kampioen luchtacrobatiek van de Sovjet-Unie.

De 43-jarige Paksas stunt ook inpolitiek opzicht, want pas drie jaar geleden sloot hij zich voor het eerst aan bij een politieke partij, de Conservatieve, maar binnen een jaar bracht hij het tot burgemeester van de hoofdstad Vilnius: een bliksemcarrière die hem zo gauw niemand nadoet. Toen president Valdas Adamkus hem aanzocht als premier maakte Paksas zich er even met een grapje van af: hij kon geen premier worden omdat stuntvliegtuigen maar één zitplaats hebben en er dus geen plaats is voor een lijfwacht.

President Adamkus was evenwel in zijn nopjes met zijn kandidaat, want naar zijn oordeel is er ,,een verfrissende verandering'' op til.

Paksas mag een verfrissing, een snelle klimmer en een goede luchtacrobaat zijn, of hij zijn land door een moeilijke economische periode kan loodsen en de politieke crisis kan afwenden die op de loer ligt na Adamkus' controversiële ontslag van zijn voorganger Gediminas Vagnorius, is de vraag. Paksas beschikt niet over veel invloed binnen zijn eigen partij, de grootste in het parlement en de leidende partij in de coalitie met de christen-democraten.

Ervaring heeft hij ook niet. Maar hij geniet binnen de partij wel over veel populariteit en sommigen zien hem als ideale compromisfiguur na het ontslag van `sterke man' Vagnorius.

Die populariteit zal hij nodig hebben, omdat de Conservatieven het ontslag van Vagnorius door de president nog steeds maar heel moeilijk kunnen verkroppen. Ze besloten te weigeren te voldoen aan het verzoek van de president, een opvolger aan te wijzen, en lieten zich ook door de christen-democratische coalitiepartner niet onder druk zetten.

Als Paksas de vertrouwensstemming in het parlement wil overleven, zal hij eerst zijn eigen partij nog achter zich moeten krijgen.

Daar komt bij dat Paksas met zijn verleden als stuntpiloot en bouwingenieur weinig economische ervaring heeft. Hij heeft vijf jaar lang als directeur een bouwbedrijf geleid – met succes: Rolandas Paksas gaat niet in Litouwen naar het strand, maar houdt vakantie in landen als Venezuela en de Verenigde Arabische Emiraten – alvorens hij in april 1997 burgemeester van Vilnius werd.

Waarnemers menen dat hij wel een talent heeft voor het aantrekken van de juiste adviseurs en dat hij ook managementskwaliteiten bezit, maar of hem dat persoonlijk het overwicht heeft dat een premier in zowel politiek als economische woelige tijden nodig heeft, staat allerminst vast.

De Russische crisis is in Litouwen hard aangekomen. Litouwen is van de drie Baltische landen het meest afhankelijk van het welvaren van de Russische economie en de Litouwse export heeft zich nog allerminst hersteld van de daling met vier procent die vorig jaar in het kielzog van de Russische malaise werd geregistreerd.

Als burgemeester slaagde Paksas erin de hoogst gefragmenteerde gemeenteraad op een lijn te krijgen. Hij slaagde er ook in de historische binnenstad van de Litouwse hoofstad – een bouwval vol uitgewoonde barokpaleizen met gapende ramen en lekkende daken – nieuw leven in te blazen door investeerders aan te trekken en fondsen los te peuteren.

Nu wacht hem de taak de hele Litouwse economie uit het dal te trekken, en liefst voordat over anderhalf jaar de Conservatieven zich bij de volgende parlementsverkiezingen aan de wil van de kiezer onderwerpen. Hij zal er veel acrobatisch vermogen voor nodig hebben.