Doema toont haast in debat over Jeltsin

Het impeachmentdebat tegen de Russische president Boris Jeltsin is gisteren ontaard in een politieke loopgravenoorlog tussen de Doema en het Kremlin. Behalve de zenuwen van het beklaagde staatshoofd, staat ook de democratie in Rusland onder druk.

Zowel in het Kremlin als in de Doema, schuin aan de overkant van een achtbaans weg, brandde gisteravond laat nog licht. Aan de vooravond van de stemming over de afzettingsprocedure tegen Jeltsin, op gronden uiteenlopend van ,,hoogverraad'' en ,,genocide op het eigen volk'' tot ,,het uitleveren van Rusland aan de NAVO'', probeerde de Kremlin-staf nog zoveel mogelijk afgevaardigden bij hun zinnen te brengen.

Dat gebeurde met intimidatie en omkoperij, aldus Doema-voorzitter Gennadi Selezjnov. De communist Viktor Iljoechin riep de 450 parlementsleden vervolgens op de groene kleur van de stembiljetten niet te verwarren met die van de dollar. ,,Jeltsin is vandaag de dag het grootste obstakel om de vernedering van Rusland te doorbreken'', sprak hij als een openbaar aanklager. ,,Hij moet weg.''

Een juridische beargumentatie van de vijf impeachment-artikelen (het opbreken van de Sovjet-Unie, de bloedige beschieting van het parlement in 1993, de oorlog in Tsjetsjenië, de vernietiging van de Russische strijdkrachten en het voeren van een economische wanbeleid waardoor de Russische bevolking al jaren afneemt) bleef praktisch achterwege. Bovendien kwamen 24 van de 29 opgeroepen getuigen niet opdagen, onder wie de laatste Sovjet-leider, Michail Gorbatsjov.

De Doema toonde vooral grote haast, want wanneer er ook maar één artikel 300 stemmen haalt, verliest Jeltsin hangende de afzettingszaak het constitutionele recht om het parlement te ontbinden.

Toch is dat waar het Kremlin mee dreigt. Vladimir Poetin, hoofd van de inlichtingendienst FSB, mocht op de staatszender ORT de grondwet in het voordeel van Jeltsin uitleggen: ongeacht de impeachment zou hij de Doema naar huis kunnen sturen. Het staatspersbureau Itar-Tass haalde een anonieme Kremlin-medewerker aan om te waarschuwen dat de president het in gang zetten van een afzettingsprocedure, hoe kansloos die feitelijk ook is, als een oorlogsverklaring zou kunnen opvatten. ,,Zijn reactie kan in dat geval hoogst onvoorspelbaar zijn.''

Jeltsins woordvoeder Jakoeskin verklaarde dat ontbinding van de Doema ,,de minst favoriete optie is''. Maar niettemin: een optie. Het Kremlin heeft een belangrijke bondgenoot in de Doema gewonnen: het ultra-rechtse enfant terrible Vladimir Zjirinovski. Schuimbekkend riep hij op tot steun voor de aftakelende Jeltsin omdat de poging hem ten val te brengen een plot is van de NAVO. ,,Zien jullie dan niet dat de Derde Wereldoorlog tegen Rusland al voor juni staat gepland?''