BIJLMER

Door Agnes Kants correctie van het AMC-rapport over SLE na de Bijlmerramp (W&O, 1 mei) blijkt het aantal patiënten verdacht hoog, maar nog niet geheel overtuigend. Het AMC blijft de uitkomst zien als toeval, maar hun `gymnastiek' met normen en woordkeus wekt niet veel vertrouwen. En inderdaad: de statistiek is nog steeds fout. Hernieuwde correctie keert de conclusie met grote zekerheid om.

De kern is: mannen krijgen normaal 9 maal minder vaak SLE dan vrouwen, maar dat verschil verdwijnt als SLE door toxische stoffen wordt veroorzaakt (zie bijv. W.N. Kelley, Textbook of internal medicine, 1997). Dat verschil is een droomkans voor statistici: je kunt veel gevoeliger testen! Helaas, het AMC deed juist het omgekeerde. Het is al fout om alle patiënten samen te vergelijken met een `gemengde' verwachting, en des te meer als je die verwachting verder omhoog praat naar de uitzonderlijk hoge waarde voor Afro-Caraïbische vrouwen.

Hoe kan het beter? Splits de bevolking in vieren (man/vrouw en zwart/blank), en vergelijk aparte SLE-aantallen met de norm per groep. Desgewenst zijn de scores wel correct te combineren tot één conclusie. Volledig uitwerken past hier niet, maar laten we even kijken naar de meest krachtige deeltest, die voor blanke mannen.

Als SLE-incidentie voor hen neem ik 4 per miljoen manjaar, wat hoog is ten opzichte van de standaard data (Kelley), maar gevonden in de meest precieze metingen (McCarty e.a., Arthr.Rheum.38 (1995), p.1260-1270). Met minder dan 5.000 blanke mannen over 6 jaar is de verwachtingswaarde dan hoogstens 0.12 SLE-geval. Het AMC heeft 3 blanke mannen met zekere SLE. De kans dat dit bij toeval gebeurt is nu hoogstens 1 op 3.800. Zelfs als de verwachtingswaarde, tegen alle gegevens in, 4 maal hoger zou liggen, wordt de kans nog maar 1 op 77.

Let wel: Dit bewijst niet dat er in de Boeing iets zat dat SLE veroorzaakte. Wel kunnen we nu puur toeval gerust uitsluiten. Dan is de vraag: welke specifieke oorzaken zijn nog te traceren? De luchtvaarttechnici hebben, naar goede traditie, de fout op hun gebied actief opgespoord en hersteld. Een nuttig voorbeeld.