Taai, onverzettelijk en gezaghebbend staatsman

Carlo Azeglio Ciampi, de komende president van Italië, wordt hier vaak omschreven met een uitspraak van minister Zalm, in het Italiaans: E' un duro - het is een taaie, onverzettelijke man. ,,Alle dingen van je leven moet je met hart en ziel doen,'' zei Ciampi gisteren in een korte toespraak tot medewerkers op zijn ministerie van Schatkist. ,,Dat zal ik blijven doen.''

Als er één minister of politicus in het land aanspraak mag maken op het predikaat staatsman, dan is het de partijloze Ciampi. De gedrongen 78-jarige met zijn borstelige wenkbrauwen heeft in binnen- en buitenland groot respect verworven. Zich boven partijpolitieke twisten plaatsend heeft hij Italië door een van de moeilijkste periodes uit zijn geschiedenis geloodst.

Ciampi zal binnen een paar dagen, waarschijnlijk begin volgende week, worden beëdigd. Verwacht mag worden dat hij, binnen zijn grotendeels ceremoniële bevoegdheden, de lijn van modernisering en sanering van een reeks oude kwalen zal blijven volgen.

De scheidende president Oscar Luigi Scalfaro is wel verweten politieke vernieuwing tegen te hebben gehouden. ,,De Italianen zullen nu heel andere muziek horen van de president,'' voorspelt de rechtse oppositieleider en mediamagnaat Silvio Berlusconi.

Ciampi, een praktizerend katholiek die zijn geloofsovertuiging strikt gescheiden houdt van zijn beleid, is gevormd binnen de Italiaanse centrale bank, kweekvijver van een toonaangevende groep technocraten. Na studies talen en rechten vergemakkelijkte een huwelijk met een bankiersdochter zijn sollicitatie bij de centrale bank. Langzaam is Ciampi daar naar de top geklommen, tot hij in 1979 gouverneur werd.

Veertien jaar heeft die functie bekleed, gezaghebbend, zijn onafhankelijkheid van de politieke partijen koesterend. Dat maakte hem een aangewezen figuur om in 1993 premier te worden toen het oude bestel bezweek onder corruptie- en mafiaschandalen en het land op zoek was naar houvast.

Ciampi bood die. Hij wijzigde de kieswet, zette het proces van privatisering in gang, en hij bracht een akkoord over loonmatiging tot stand. Het zijn drie pijlers onder het politieke en economische herstel van Italië.

Bovendien zetten Ciampi de lijn van bezuinigingen door die was ingezet door de socialist Giuliano Amato, zijn voorganger als premier en nu zijn opvolger als minister van Schatkist. Amato had in 1992 de grootste bezuinigingsoperatie ooit doorgevoerd.

Na de verkiezingen van 1994 maakte Ciampi als premier plaats voor Berlusconi, maar na twee jaar in de luwte trok premier Romano Prodi hem in 1996 weer terug op het politieke toneel als minister van Schatkist.

Ciampi is de belangrijkste architect van de financiële sanering die het mogelijk heeft gemaakt, tegen bijna ieders verwachting in, dat Italië van begin af aan meedoet in de Economische en Monetaire Unie. Zijn naam werd internationaal een garantie, en Ciampi heeft dat handig gebruikt. Een sleutelelement in de sanering was het vertrouwen dat Ciampi inboezemt. Daardoor kon de rente dalen en was de overheid miljarden guldens minder kwijt aan rentebetalingen op de enorme staatsschuld.

,,Er zijn drie mensen die de geschiedenis van Italië hebben veranderd,'' zei Ciampi enige tijd geleden in een terugblik. ,,Giuliano Amato, Romano Prodi, en ondergetekende. Wij hebben veel twijfels jegens ons land moeten overwinnen. Maar we zijn weer geloofwaardig geworden.''