Ajax redt gezicht met bekerwinst

Schaamte maakte plaats voor opluchting en dat veranderde al snel in euforie. In het slechtste seizoen sinds 34 jaar redde Ajax zijn gezicht met het veroveren van de beker. Het armzalige duel tussen Ajax en Fortuna Sittard werd beslist door twee demarrages van Jesper Gr⊘nkjaer. Trainer Jan Wouters bleef realistisch: hij sprak in termen als ,,slecht spel'', ,,dramatisch'' en ,,een zwakke uitvoering''. De spelers ontging die relativering. Vreugdetonelen in De Kuip om een dode mus.

Vanavond volgt deel 2 in de Arena wanneer spelers en trainers zich nog eens in de bloemetjes laten zetten. ,,In Nederland kun je twee prijzen winnen en één ervan is de beker'', stelde de geblesseerde aanvoerder Danny Blind, die de wedstrijd vanaf de tribune volgde. ,,Als je niets doet is het ook belachelijk. Het Leidseplein was overdreven geweest, maar in de Arena kunnen we de beker op gepaste wijze met een intern feestje vieren. Laten we niet altijd de nuchtere, klinische Nederlander uithangen. Na een moeilijk, zwaar seizoen komt dit voor ons als een geschenk uit de hemel.''

Natuurlijk heeft deze prijs extra betekenis. Ajax greep de laatste strohalm naar Europees voetbal voor volgend seizoen. Deelname aan het UEFA-Cuptoernooi is veilig gesteld. De schande van totale afwezigheid op het internationale toneel bleef de even trotse als rijke club zo bespaard. Ajax besliste de wedstrijd binnen een kwartier door twee vrijwel identieke doelpunten. Twee keer verzond Richard Witschge een dieptepass naar de razendsnelle Gr⊘nkjaer en even vaak omspeelde de Deen de doelman van Fortuna, Arno van Zwam.

Ajax leek op weg naar een grote overwinning, maar niets was minder waar. In de tweede helft, toen Fortuna wat meer aandrong met invaller Ronald Hamming in de spits, gleed de ploeg van Wouters af naar een zeer bedenkelijk niveau. Vanuit de defensie werden ballen lukraak naar voren geschoten. De middenvelders, zoals linkshalf Peter Hoekstra, leden dikwijls knullig balverlies. En voorin stuntelden Shota Arveladze en Benni wanneer ze in een kansrijke positie kwamen.

Niets deed meer herinneren aan het elftal dat vorig jaar op dezelfde plek, ook in de bekerfinale, PSV met 5-0 van de mat tikte. In één jaar kan veel veranderen. De Eindhovense ploeg had toen nog internationals als Stam, Numan, Cocu, Zenden en Jonk in de gelederen. Ajax miste gisteren vijf spelers ten opzichte van vorig jaar: de gebroeders De Boer, Blind, Babangida en Laudrup. Het is een afgezaagd thema, maar de kaalslag heeft ongekende vormen aangenomen aan de top. Ajax en Fortuna waren in De Kuip twee kleurloze middenmoters, precies zoals de stand in de eredivisie aangeeft. Fortuna viel niet eens zoveel te verwijten. De spanning brak de Limburgse ploeg al vroeg op. Van Ajax mag iets meer verwacht worden, zelfs in crisistijd. Wouters constateerde ook al grote nervositeit bij zíjn ploeg. ,,Zelfs bij de ervaren spelers.'' En dat klopte, want aanvoerder Jari Litmanen, die Amsterdam kennelijk niet met lege handen achter zich wilde laten, was zichzelf niet. Alleen doelman Van der Sar speelde een vlekkeloze wedstrijd.

En ook Witschge had op de plek van zijn vriend Blind een belangrijk aandeel in de overwinning. De 29-jarige linkshalf van origine scoorde een dikke voldoende op een plek waar hij ook door Van Gaal al eens is neergezet. In de Champions League tegen Juventus kwamen toen zijn verdedigende tekortkomingen naar boven. Maar zijn tegenstander heette in die duels ook vaak Zinedine Zidane.

Gisteren was Witschge overigens rond de 75ste minuut ook eventjes volledig de kluts kwijt. Hij leed drie keer op rij balverlies. ,,Dat was vermoeidheid. Dat kan gebeuren in het leven.'' Witschge liet er geen twijfel over bestaan dat hij volgend seizoen graag de functie van vrije verdediger die inschuift naar het middenveld, overneemt van Blind. ,,Een lekkere plek. Deze rol ligt me wel. Ik blijf het liefst achter de bal. Laat Dani maar het rugnummer 10 van Litmanen overnemen.'' Over een eventueel vertrek heeft Witschge het niet meer. ,,Ik heb nog een contract van twee jaar bij Ajax. Ga er maar vanuit dat ik blijf.''

Na de kwalificatie voor het UEFA-Cuptoernooi wordt nu de slag op de transfermarkt voor Ajax de belangrijkste uitdaging. ,,Daar waar mogelijk zullen wij ons versterken'', zei de aanstaande directeur spelersbeleid Blind diplomatiek. Zijn versleten knie heeft ervoor gezorgd dat zijn voetballoopbaan abrupt is afgebroken. Wellicht dat er zondag tegen RKC bij een veilige stand nog een invalbeurtje in zit van een paar minuten. Op 1 juli start Blind in zijn nieuwe functie waarin hij zich onder meer bezig gaat houden met het aantrekken van spelers. Nu al probeert hij optimisme over het herstel van Ajax in te dammen. ,,Op nationaal niveau moeten we volgend seizoen weer met de top kunnen meedraaien. Op Europees niveau niet. Daar moet je realistisch in zijn. Toen Michels in 1965 kwam, riep hij ook niet dat hij met Ajax wel even Europa zou gaan veroveren. Van Gaal heeft vanaf 1991 vier jaar nodig gehad om de Champions League te winnen.''

Het is de vraag of Wouters een trainer is die Ajax naar een nieuwe bloeiperiode kan leiden. Gezien de resultaten in de competitie heeft hij tot nog toe op z'n minst de schijn tegen. Voorlopig verdient hij het voordeel van de twijfel, omdat hij tegen wil en dank de tweede seizoenshelft heeft overgenomen van de ontslagen Morten Olsen. Volgend seizoen wil Wouters, die gisteren dolgelukkig was met de beker, met een schone lei beginnen. Vanaf dan is het zijn elftal waarop hij mag worden aangesproken.