Sierra hoppen

Welbeschouwd is er weinig tegen dat de gemiddelde Homo toeristicus zijn ambitie beperkt tot het gemarineerd in zonnebrand beduimelen van de nieuwste John Grisham. Maar zonde is het wel. Het is zoveel leuker om behalve een zonnige bestemming ook een vakantie-doel te bedenken. Zeker muffe kerken en musea bekijken, zal menigeen nu tegenwerpen. Maar dat is te kortzichtig gedacht, want er is meer dan enkel het bezichtigen van openbaar onroerend goed. Daarbij komt dat de weg die naar het doel voert, al een doel op zichzelf is.

Maar genoeg theorie. Een paar voorbeelden. Wie naar de Algarve gaat, kan proberen aan de weet te komen wat de zes meest toegepaste bereidingswijzen zijn van peixe espada. Zoek op het Canarisch eiland Fuerteventura eens uit waar zich de stamkroegen bevinden van het Spaanse Vreemdelingenlegioen. Of krijg op Kreta maar eens een lammergier voor de lens. De `natuur' biedt sowieso vaak uitkomst: genoeg hebbend van de Costa bij Malaga ontstond het idee om Spaanse steenbokken van nabij te bekijken. Probéren althans, want iemand had gezegd dat ze uitermate schuw zijn. Het was een gouden ingeving.

De Sierra de Cazorla y Segura, een halve dagreis van de kust, is een bergrug waar nauwelijks een buitenlandse toerist komt. Verbazingwekkend, want ondanks de zuidelijke ligging, is het er in het voorjaar fris en dicht bebost groen. Elders in de bergen van het Iberische Schiereiland is de drinkwatervoorzienig voor de wandelaar een logistieke flessenhals. Maar deze sierra lijkt wel lek: waar je ook loopt, om de honderd meter sijpelt kristalhelder water uit de rotsen.

Het hele gebied van honderden vierkante kilometers was vroeger – voor zijn dood in 1976 – het privé jachtdomein van sterke man Franco. Naarmate de leeftijd van de generalissimo vorderde, viel het hem steeds moeilijker om de edelherten, damherten, moeflons en de klimgrage steenbokken op de korrel te krijgen. Om dit probleem structureel op te lossen, schroefden de terreinbeheerders gewoon de wilddichtheid op.

Dat hier veel evenhoevigen wonen is nog steeds te merken. Dat wil zeggen, voor wie extreem vroeg opstaat, want overdag liggen de duizenden herkauwers onzichtbaar in het lommer bij te komen van het nachtelijk grazen en in het stand houden van de soort.

De beste verblijfplaats is Cazorla. Het stadje, dat ligt op de grens van eindeloze olijfboomgaarden en onbeklimbare rotsklippen waarop gieren nestelen, heeft slechts één nadeel. De straatjes zijn namelijk zo nauw en steil dat de typisch Spaanse geur van straatstof en patatas bravas zich op een kwaad moment vermengt met de scherpe lucht van verbrande schijfremmen.

Het duurde drie muisstille ochtenden klimmen, over de steile, maar goed begaanbare paadjes van de Cabañas-berg, voordat een steenbok zich liet zien. Het was een mannetje, met zijn typische geknikte hoorns, dat net over de rand van een onbereikbare richel naar de tweebenige stakkers beneden hem staarde. Het silhouet van zijn kop was door de ochtendzon beschenen. Na een minuut was hij verdwenen. De eer was gered, maar de animo voor het zien van grotere aantallen, meer benaderbare steenbokken was daar.

De besneeuwde toppen van de Sierra de Gredos liggen op maar twee uur rijden ten westen van Madrid. Maar ook voor deze bergrug geldt: nauwelijks een toerist te bekennen. Het treft dat de uitbater van Hostal Isabel in het dorpje El Arenal precies weet waar de steenbokken zich in dit jaargetijde ophouden: bij de pas Puerto de El Arenal op bijna twee kilometer hoogte. Kan niet missen. Een half uurtje met de auto over een karrenspoor en dan een uur de hoogte in. En inderdaad, het zoeken naar de dieren kost aanmerkelijk minder moeite dan boven Cazorla. Na twee uur klimmen tussen geurende struiken en onder een strak blauwe lucht, vertoont zich een handvol van de steenkleurige bokken. Met de verrekijker blijven ze urenlang in beeld.

Het Sierra hoppen was intussen goed aan het bevallen, dus wat belette een bezoek aan de volgende bergrug, die wel te boek staat als de meest desolate uithoek van het schiereiland: de Sierra de Peña de Francia. De sierra op de grens met Portugal heeft zijn naam, de `Franse Piek`, te danken aan een poging tot kolonisatie door Franse immigranten. Maar zelfs de Franse boeren konden uit de barre bodem geen bestaan bij elkaar schrapen. De anderhalve kilometer hoge bergkam is volgens de boeken het domein van een dozijn wolven en een paar honderd steenbokken.

Dozijnen haarspeldbochten voeren de auto naar de top van de Peña zelf, waar een winderig klooster uitzicht heeft tot Salamanca, bijna honderd kilometer naar het noordoosten. En dan staan daar plots drie bokjes, onder een verkeersbord tegen de vangrail aan. Ze kijken met hun vuilgele ogen of het raam open gaat en er wellicht suikerklontjes volgen. Maar als dat niet het geval is, zie je ze haast denken: kunnen die toeristen niet gewoon daar blijven waar ze thuis horen. Op het strand, gemarineerd in zonnebrand, met de nieuwste Grisham in de hand.

INFORMATIE

De sierra's zijn in het voorjaar en het begin van de zomer op hun mooist. De Sierra de Cazorla en Segura is het simpelst te bereiken door naar Malaga of naar Alicante te vliegen en daar een huurauto te nemen. Overnachtingsmogelijkheden zijn er in en rond de sierra genoeg, in Cazorla, maar ook in het reservaat zelf. Wandelkaarten zijn in Cazorla verkrijgbaar. Andar por el Parque Natural de las Sierras de Cazorla, Segura y Las Villas, uitgeverij Penthalon, bevat uitstekende suggesties voor wandelroutes. Dit boek komt uit de serie Andar por... die praktisch alle Spaanse sierra's beslaat.

De Sierra de Gredos is het makkelijkst vanuit Madrid te bereiken. De schaars beboste noordkant van de bergrug, waarvan de hoogste toppen tot de 2500 meter reiken, heeft wel wat van de Schotse hooglanden weg, terwijl de zuidkant het rotsachtige van de Pyreneeën heeft. Overnachtingsmogelijkheden zijn er voor het uitkiezen. En wandelkaarten zijn zelfs bij de beter gesorteerde benzinepomp te koop.

De Sierra de Peña de Francia ligt echt in een uithoek van Spanje, halverwege Madris en het Portugese Porto. Toch zijn er voldoende overnachtingsmogelijkheden in de dorpen rond de naamgever van de bergrug, waarschijnijk doordat het klooster op de top een populair bedevaartsoord is. Salamanca ligt op iets meer dan een uur rijden. Daar zijn ook kaarten van het gebied verkrijgbaar.