Reuzendoder zelfverzekerd naar finale

Fortuna Sittard begint morgen vol vertrouwen aan de bekerfinale tegen Ajax. Trainer Bert van Marwijk staat aan de basis van het Limburgse succes. Zijn aan- staande schoonzoon Mark van Bommel mag wegens een schorsing niet spelen.

Stadion De Baandert is gelegen aan het Leo Horn-plein in Sittard. Een knus onderkomen in een lommerrijke woonwijk. In de krakkemikkige kantine zitten de bekerfinalisten onderuitgezakt op een leren bank. Mark van Bommel, Ronald Hamming, Wilfred Bouma, Regillio Simons: talentvolle voetballers die genoegen nemen met een tosti of een bord tomatensoep. Materiaalman Jan Mulder rijdt de verslaggever ongevraagd van het stadion naar het station. ,,Teambuilding begint bij de koffiejuffrouw'', luidt een huisregel van trainer Bert van Marwijk.

De voormalige linksbuiten van Go Ahead, AZ en MVV heeft zijn zwarte haardos ingewisseld voor een zilvergrijze kuif. Hij rookt een sjekkie en draagt geen lange regenjas, zoals het merendeel van het trainersgilde. Hij spreekt niet in gemeenplaatsen, maar legt geduldig uit hoe verdedigers moeten `knijpen' en aanvallers moeten `pressen'. Hij weigert zich te verschuilen achter blessures, die de oorzaak waren van een tegenvallende seizoensstart. En hij pocht niet met zijn technische kwaliteiten. De spelers des te meer.

,,Maar ja, een linkspoot heeft makkelijk praten'', zegt middenvelder Van Bommel bij wijze van grap. ,,Het is alles of niks met die schoonvader van mij.'' Van Bommel gaat binnenkort samenwonen met de dochter van zijn trainer. Volgens Van Marwijk heeft Van Bommel twee slechte eigenschappen. Hij eet de koelkast leeg en hij weigert het grasveld te maaien. Van Bommel lacht en kijkt pas bedenkelijk wanneer de bekerfinale ter sprake komt. ,,Ik kreeg tegen PSV een gele kaart waar je broek van afzakt'', zegt de geschorste speler op bittere toon.

Volgend seizoen verhuist Van Bommel naar Eindhoven. Hij tekende een contract bij PSV en kan bij Fortuna niet waardig afscheid nemen. De speler betreurt zijn vertrek uit Sittard, waar hij de afgelopen tien jaar actief was. ,,Toch bijna de helft van mijn leven. Zo'n beslissing gaat niet in je koude kleren zitten. De sfeer bij Fortuna is uniek. Ik heb me in de kleedkamer nog nooit verveeld.''

Van Bommel is volgens zijn trainer het prototype van een ideale prof. De controlerende middenvelder is veelzijdig en intelligent. ,,Ik geloof niet zo in het bestaan van de de patatgeneratie'', verwijst Van Marwijk naar de vermeende gemakzucht bij de huidige lichting voetballers. ,,Ik hoef de meeste jongens echt niet te vertellen hoe laat ze naar bed moeten. De discipline komt vanzelf. Als je in de wedstrijd bepaalde afspraken maakt, vertaalt zich dat naar buiten toe. Mijn voornaamste taak is het beïnvloeden van de spelers. Ze komen vanzelf met de goede oplossingen.''

Van Marwijk was in de jaren zeventig een sierlijke aanvaller die in zijn geboorteplaats Deventer werd vergeleken met Johan Cruijff. Clubliefde en blessureleed verhinderden een glansrijke en lucratieve loopbaan. Hij werd drie keer aan een meniscus geopereerd. Hij kon op achttienjarige leeftijd tekenen bij Feyenoord, maar zwichtte voor een ludieke actie van de trainer van Go Ahead. ,,Barry Hughes had gehoord dat ik naar Rotterdam zou gaan en besloot de hele nacht voor mijn huis in zijn auto te posten. Toen ben ik maar gebleven.''

Nog tijdens zijn voetballoopbaan begon Van Marwijk een sportzaak in Meerssen. Hij werd trainer bij verschillende amateurclubs. ,,Je kunt beter een club in de hoofdklasse trainen dan een jeugdelftal van een profclub, zoals veel collega's hebben gedaan. ,,Zij hebben nooit op eigen benen leren staan.''

In het najaar van 1997 werd Van Marwijk aangesteld als trainer van Fortuna. Hij eindigde met de beoogde degradatiekandidaat op de zevende plaats. Dit seizoen kwam Fortuna wederom in de gevarenzone, maar sinds de winterstop manifesteert de armlastige club (begroting van acht miljoen) zich als een reuzendoder. PSV en Ajax werden twee keer verslagen. Waarom zou Fortuna morgen kansloos zijn tegen het wisselvallig spelende Ajax? De Limburgers weten zich bovendien gesteund door ruim elfduizend supporters, die met 175 bussen en twee dubbeldektreinen naar Rotterdam reizen.

,,We gaan niet naar Rotterdam om feest te vieren'', benadrukt Van Marwijk. ,,Ik haat mensen die genoegen nemen met een tweede plaats. We nemen de wedstrijd heel serieus, maar een trainingskamp is uit den boze. De ploeg speelt zoals het karakter van de trainer. Als die plotseling raar gaat doen, worden de spelers nerveus.''

Van Marwijk moet morgen kiezen tussen de spitsen Hamming en Simons. Hamming is een goaltjesdief van het zuivere soort. ,,Elke klutsbal valt voor zijn voeten'', weet aangever Van Bommel. ,,Maar hij maakte ook wereldgoals met lobs van veertig meter afstand.'' Van Marwijk veranderde de egoïstisch ingestelde Hamming in een nuttige teamspeler. Hij is harder en sterker geworden.

Simons mocht de geblesseerde Hamming afgelopen maand vervangen en deed dat boven verwachting. Hij maakte dit seizoen elf competitietreffers in elf duels. Simons vertelt over zijn jeugdervaring met Cruijff senior. ,,Ik speelde bij Ajax in de C1 met Jordi, die altijd door zijn vader werd gebracht. Ik was rechtshalf en stond volgens Cruijff te veel aan de buitenkant. Hij nam mij toen apart in de kleedkamer en begon met koffiebekertjes over de vloer te schuiven. Ik moest meer naar binnen trekken om een schakel te vormen tussen aanval en verdediging.''

De naam van de grote verlosser is deze middag meermalen gevallen. Ook Van Marwijk zweert bij de eigenwijze voetballessen van Cruijff. ,,Je moet als trainer zoveel mogelijk rekening houden met onvoorspelbare handelingen. De chaos voorkomen, daar komt dit spelletje op neer.'' Voor Van Bommel is Willy Dullens, de Limburgse evenknie van Cruijff, het grote voorbeeld. Dullens moest in 1968 zijn veelbelovende loopbaan beëindigen wegens knieklachten. Nu is hij kapper in Sittard. ,,Ik praat graag met die man'', zegt Van Bommel. ,,Hij ziet zichzelf een beetje in mij terug. Een groter compliment kan hij mij niet geven.''