Joschka voor groen tribunaal

Joseph (voorheen Joschka) Fischer moet zich morgen voor zijn groene partijgenoten verantwoorden voor zijn Kosovo-politiek.

Tranen in de ogen had Daniel Cohn-Bendit toen hij zijn vriend, de kleine Joschka Fischer, met de grote Amerikaanse president Bill Clinton uit het Witte Huis zag komen. De Groenen in het Witte Huis. Wie had dat in de jaren zestig gedacht!

Ruim een half jaar nadat rood-groen in Duitsland aan de macht kwam is de euforie verdwenen en wordt Fischer door zijn achterban een `oorlogshitser' genoemd. Zelfs zijn aftreden wordt geëist.

Morgen beslist een bijzonder congres van de Groene Partij in Bielefeld of haar leider Joschka Fischer als minister van Buitenlandse Zaken in de coalitie met de SPD mag blijven meespelen. Honderden politieagenten zijn opgetrommeld om een ordelijk verloop van het congres te garanderen. Maar ook de partijleiding zelf vreest voor spectaculaire acties van groene `chaoten' en vredesactivisten, en heeft 120 `zwarte sheriffs' (particuliere bewakers) gehuurd om onruststokers in bedwang te houden. De frustratie en verbittering bij de partijbasis zijn groot.

Nog maar een jaar geleden overviel de groene achterban Fischer en zijn `realos' tijdens het congres in Maagdenburg door tegen de stationering van Duitse vredestroepen in het buitenland te stemmen. Het omvormen van de Bundeswehr tot een `internationaal interventieleger' werd afgewezen.

Nu heeft hun eigen minister de Bondsrepubliek op de Balkan in een oorlog gedreven en ermee ingestemd dat Duitse troepen in de NAVO overal ter wereld als Rambo's voor de vrede kunnen ingrijpen. De Groenen kunnen de staatsman Joseph Fischer, zoals hij zichzelf tegenwoordig in het internationaal verkeer voorstelt, niet meer bijbenen. Fischer vliegt in driedelig pak boven de wolken, en is de basis uit het oog verloren, zo heet het in groene kring.

Maar hebben de Groenen hun eigen leider, die de partij al jaren als een ongekroonde koning regeert, wel begrepen? ,,Ik heb het pacifisme al afgezworen toen ik 16 jaar was'', bekende Fischer ruim een week nadat de rood-groene regering haar fiat had gegeven aan het inzetten van Duitse Tornado's die Joegoslavië moesten bombarderen. Nadat Fischer een verhaal van een zionistische jood had gelezen over de strijd tegen het nationaal-socialisme, was hij er snel van overtuigd dat verzet in het leven een plicht is. Vechten moet je, ook als er nog geen kans is op een overwinning.

Daarom demonstreerde Fischer in de jaren zestig met zijn militante krakersclan in Frankfurt tegen de Vietnam-oorlog, tegen Pinochet. De jonge beroepsrevolutionair zamelde zelfs geld in voor bevrijdingsbewegingen die zich met `wapens tegen hun onderdrukkers' moesten weren.

In discussies met zijn ouders had hij steeds weer gevraagd: waarom hebben jullie destijds niet meer tegen Hitler gedaan? Als er nu in Joegoslavië aanwijzingen zijn van een barbaarse vorm van fascisme, moet daartegen met alle middelen worden opgetreden, zelfs met geweld. Want één ding heeft hij, Fischer, geleerd: nooit meer oorlog, maar ook nooit meer Auschwitz.

En nu stuit uitgerekend Fischer op zogenoemde 68'ers in zijn partij, die destijds ook de oorlog verklaarden aan de `onderdrukkers in de wereld' en op dit moment het `totale pacifisme' verkondigen. ,,Ik schaam me voor mijn land dat weer bommen op Belgrado gooit'', zei de Berlijnse Groene Hans-Christian Ströbele geëmotioneerd in de Bondsdag. Dat was ruim een dag nadat Duitse piloten hun eerste bommen op Joegoslavië hadden laten vallen.

Zelf had Fischer de 24ste maart, toen de aanvallen begonnen, een van de `zwartste dagen' in zijn leven genoemd, ondanks zijn niet-pacifistische instelling. De verantwoordelijkheid die hij voelt als lid van een oorlogskabinet drukt zwaar op de groene minister, die zegt nauwelijks nog tijd te hebben om zelfs maar naar het toilet te gaan. Aanvankelijk had hij zijn huwelijk (het vierde) zelfs weken uitgesteld, omdat een feestje hem ongepast leek.

,,Wie had gedacht dat ik mijn 51ste verjaardag zou doorbrengen op een bijeenkomst van NAVO-ministers van over militaire acties!'' reageerde Fischer geraakt door de golf van scheldkannonades uit de partij en woedende brieven. Zelfs geschrokken was hij van de reacties van Holocaust-overlevenden, die hem verweten met zijn vergelijking van Auschwitz met Kosovo de moord op zes miljoen joden te kleineren.

Al te krasse historische vergelijkingen maakt Fischer sindsdien niet meer. Maar van de juistheid van de NAVO-inmenging is de groene minister zeker. De massamoorden in Srebrenica hebben hem de ogen geopend: ,,Als we Miloševic niet stoppen, zal het moorden op de zuidelijke Balkan verder gaan. Montenegro, Macedonië, deze man zou nooit bij Kosovo zijn opgehouden. Eerst Slovenië, toen Kroatië en Bosnië. Hij laat een bloedig spoor achter van intussen 300.000 doden''.

Intussen ijvert de diplomaat Joseph Fischer voor zijn vredesplan, waarvoor hij de zeven belangrijkste westerse landen én Rusland wist te winnen. Van een eenzijdige stopzetting van de NAVO-bombardementen wil hij niets weten. Als de Groenen dat morgen van hem eisen, is voor hem de `pijngrens' bereikt en treedt hij af, zo heeft hij tegenover partijvrienden laten doorschemeren. Een carrot-and-stick politiek is de inzet van Fischer en zijn Realos in het partijbestuur, die een compromis van een tijdelijk staakt-het-vuren hopen door te zetten. `Willen jullie mij of jullie dromen?' wil Fischer zijn partij voorhouden.

Dromers zitten er genoeg bij de Groenen. De afdeling Lübeck is nog het meest radicaal, blijkt uit hun motie – een van de honderd – die morgen in Bielefeld worden besproken. Niet alleen moeten de Groenen de regering verlaten, ook alle groene Bondsdagafgevaardigden die met de NAVO-aanvallen hebben ingestemd, moeten hun functie neerleggen.

`Groenen zweven tussen hemel en aarde', meldt de linkse Tageszeitung vandaag. `Laten ze morgen de regering ontploffen?' kopt het populaire Bild en drukt de hoofden van de groene hardliners af. Fischer zelf is nerveus, zo blijkt uit zijn dreigement om af te treden. Misschien is hij donderdagavond weer een eenvoudige parlementariër. ,,Dan heb ik het gehad'', liet hij Der Spiegel weten. En de Groene partij ook.