Drinkend denken

Het praatjesprogramma Barend en Van Dorp heeft bereikt wat veel concurrenten nastreven: een nachtelijk kroegsfeertje. Veel mannen. De tafel staat vol glazen, mensen drinken, roken, lachen, veranderen onverwacht van onderwerp. Maar er blijft lijn in en soms worden er serieuze vragen gesteld.

In zo'n kroeg hoort een figuur die het hoogste woord voert maar niet weet waar hij het over heeft, moet de producent hebben gedacht. Dat is de ex-voetballer Jan Mulder, vaak opgevoerd als de deskundige. Specialist in alcoholische meningen. Alleen leuk voor degene die ze debiteert. Het is mij nog steeds niet duidelijk of hij dronken doet of dronken is. Gramstorig zit hij te luisteren naar het gesprek. En dan onverwacht komt de uitbarsting. Hoe slecht politiek is. Hoe goed illegalen zijn. Grappig is het zelden want hij blijft grimmige Groninger.

Mulder hanteert schema's die wat uit de tijd zijn. Het CDA is fout. De VVD ook. Links is goed. Als de declaratiemissers van europarlementariër Hedy d'Ancona ter sprake komen, volstaat hij met een geërgerd: ,,Hedy deugt als de hel''. Die moet in zijn uitgebreide netwerk zitten, denk ik dan. Liever begint hij een scheldpartij tegen de christendemocraten die allang van de macht zijn verstoten.

Dezer dagen voert hij actie tegen ,,de bombardementen''. Gisteravond zei hij dat ,,het moment is gekomen om stelling te nemen'', alsof hij het voor de eerste keer deed. Het ging erom ,,dat je niet fout bent in deze oorlog''. Er is niets mis met een debat over die bombardementen. Ik zie graag tegenstanders die met scherpe argumenten komen. Actievoerder Meindert Stelling somde gisteren bij BVD nogmaals de internationaalrechtelijke bezwaren op.

Mulder valt iedereen blindelings aan maar zodra de gasten met tegenargumenten komen, verschuilt hij zich achter zijn onwetendheid. ,,Ik ben geen oplosser van wereldproblemen'', zei hij maandagnacht na een woordenwisseling met de acteur Oaissa en de cabaretier Hans Dorrestein. Hij weigert zich erin te verdiepen, want dan zou hij wel eens van mening kunnen veranderen.

Barend en Van Dorp moeten hem vaak sussen en ze kiezen partij voor de gasten. Als een verwend kind loopt Mulder dan weg. Gisteren gebeurde dat na een discussie met zangeres Mathilde Santing. Zij had gezegd dat ze genoeg testosteron zou hebben om die bommen te gooien op de moordende Serviërs. Buiten beeld, tijdens de reclame, moet Mulder de seksuele honger van Clinton hebben geassocieerd met de bombardementen. Het was wat slordig dat niemand een samenvatting van het gesprek gaf, zodat het een onderonsje bleef.

Santing had zich eraan gestoord. ,,Ik vond het vreemd dat hij eerst over de cocksucker blues begint, koketterend met wat dat betekent en later Clinton seksmaniak noemt. Dat vind ik niet met elkaar stroken'', zei ze. Mulder schrok, want Santing is zangeres en niet van het CDA, dus hij wil graag bij haar in de smaak blijven vallen. ,,Jamaar, dat vind ik juist een beetje simpele gedachtengangen die ...eh'', verweerde hij zich. In één onafgemaakte zin had hij zich raak getypeerd.

Mulder is bedoeld als sprekende nar maar hij kan beter associatief schrijven. Zijn rol is me niet duidelijk. Toch kijk ik vaak naar Barend en Van Dorp. Ze hebben bereikt wat de rubriek van het commerciële kwaliteitsnet Morgen gebeurt het tevergeefs nastreeft: een nachtelijke, informele uitwisseling over nieuws. BVD heeft een goed ritme van onderwerpen, leuke tussendoorfilmpjes. Een serie over de Nederlandse camping bijvoorbeeld. Gisteren een kloeperwedstrijd, met klompen aan op de knieën schuiven. Barend en Van Dorp zijn open en nieuwsgierig. Ze doen wel eens een voorbereidend telefoontje om zaken uit te zoeken. De vooropgezette meningen van Barend worden gecompenseerd door de open, journalistieke vragen van Van Dorp. Maar voor spitse humor moet de kijker zijn bij concurrent Paul de Leeuw.