Debat

DE TWEEDE KAMER HEEFT niet de `schone' oorlog gekregen waaraan zij ruim anderhalve maand geleden in goed vertrouwen maar toch betrekkelijk naïef haar goedkeuring heeft gehecht. In de door volksvertegenwoordigers èn verantwoordelijke minister gebezigde termen tijdens het debat van gisteren over Kosovo klonk wel bijzonder veel onvrede door over wat minister Van Aartsen ,,geen fout maar een stommiteit'' noemde, de bommen op de Chinese ambassade in Belgrado. Dat incident staat inmiddels voor alles wat er in zeven weken NAVO-bombardementen is ,,misgegaan''.

Toch ziet het er naar uit dat de bewindsman en de volksvertegenwoordigers vooral het slachtoffer zijn van hun eigen veronachtzaming van de werkelijkheid. Zoals in iedere bureaucratie worden ook binnen de NAVO, soms `stomme', fouten gemaakt. En in een oorlog kosten fouten mensenlevens en verpesten zij de vredeskansen.

De strekking van het debat ging ook nog aan iets anders voorbij. Door de nadruk te leggen op de slachtoffers van afzwaaiers en verouderde kaarten werd veronachtzaamd wat in het NAVO-jargon collateral damage heet: niet bedoelde nevenschade van wel bedoelde bominslagen, onder meer in de vorm van doden en gewonden. De vertrekkende voorzitter van de militaire commissie van de NAVO, generaal Klaus Naumann, noemde vorige week het voorkómen van civiele slachtoffers een van de handicaps waarmee de piloten ten strijde trekken. Onder meer daarom duurt volgens hem de campagne langer dan noodzakelijk en wenselijk is. Een complicatie waaraan de Kamerleden verder geen aandacht besteedden.

OM HET DEBAT WAS gevraagd door GroenLinks, dat bovendien een pauze van 48 uur in de bombardementen voorstelde. Uit de nog betrekkelijk jonge geschiedenis van luchtoorlogen kan worden afgeleid dat dergelijke onderbrekingen niet bijdragen aan het beoogde doel: het scheppen van een beter klimaat voor onderhandelingen. In de Vietnamoorlog dienden dergelijke pauzes dan ook meer om de binnenlandse critici van die oorlog van de goede wil van de Amerikaanse regering te overtuigen dan dat zij geacht werden indruk te maken op de tegenpartij of op andere belanghebbenden.

De oorlog tegen Joegoslavië heeft, ondanks herhaalde voorspellingen van het tegendeel, tot dusver een oplossing voor Kosovo niet zichtbaar dichterbij gebracht. Het oorspronkelijke doel, het voorkomen van verdere verdrijving van huis en haard van Kosovaren, is na de exodus van vele honderdduizenden vervluchtigd. Het nieuwe doel, de terugkeer van de Kosovaren naar Kosovo, blijft vooralsnog buiten bereik. Een onderzoek naar de gemaakte fouten is op zijn plaats. Maar dat zal geen antwoord opleveren op de vraag die hoognodig moet worden gesteld: is dit de juiste oorlog op de juiste tijd en plaats?