Biobeest aan het spit

De langzame weg naar het Zuiden voert langs afgelegen huizen en rustieke dorpen. Daar wordt onze aandacht steevast getrokken door de aanduidingen: `Chambres-' en `Tables d'hôtes'. Het alternatieve hotel van middeleeuws tot boers.

Martine Costaille heeft een halve bladzijde in de gids `Chambres d'hôtes Prestige' van de landelijke Gîtes de France-organisatie. Daarin staat: `Château Jacquot is een versterkte woonstee uit 1156', met `table d'hôtes' en één kamer voor gasten. Het klonk zo culinair en zonder burengerucht dat we vergaten de volgende alinea goed te lezen: `Middeleeuwse - of dieetkeuken, biologische producten, eigen brood'.

Het blijkt menens te zijn na aankomst in Sainte-Magnance, tussen Avallon en Saulieu, in het zuiden van het département Yonne. Een imposant en gesloten bouwwerk, pal aan de autoweg N7 – sinds de grote zonne-snelweg A6 wel ontlast, maar nog steeds druk. De muren zijn gelukkig een meter dik, dus binnen heersen de Middeleeuwen: bijna geen lampen, alles in stijl, voorzover de antiquair en de rommelmarkt strekten.

Het prestige-element schuilt misschien in het wandtapijt in de eetkeuken of in de omvang van de enige gastenkamer. Het meest indrukwekkend is de onderdompeling in de biologisch verantwoorde Middeleeuwen. Men komt vrijwillig, maar de behandeling is vervolgens niet vrijblijvend. Notenspaghetti, druivenpittenolie, preisoep met groenteballetjes, verse mint, alles uit de tuin, op het houtvuur gestoofd konijn, karpers uit het meer. Alles gegeten aan een lange tafel, waar de gasten naast elkaar aan één kant zitten, bevoorraad van de overzijde, net als in de Middeleeuwen. Het was allemaal bewerkelijk, gezond en lekker, liet de gastvrouw niet na te onderstrepen. Op verzoek verzorgt zij in klederdracht een geheel middeleeuwse avond, inclusief biobeest aan het spit.

Zo horen `chambre d'hôtes' en `table d'hôtes' te zijn, een verrassing voor één of twee dagen. Voor sommige eigenaars is het een hotel van maximaal vijf kamers dat die naam niet mag dragen wegens de vergunningen. Anderen beginnen eraan om een doel in het leven te hebben, of voor een broodnodige bijverdienste. Zo was het aan de uiterste westkant van Frankrijk, bij de familie Hallegouet in Guipavas, even buiten Brest. `Copieus boerenontbijt' stond in de gewone chambre d'hôtes-gids van Gîtes de France. We kregen visioenen van bedauwde weides en goudglanzende graanvelden. Het bleek een lelijk, ingebouwd stadshuisje te zijn, met onaanzienlijke stallen aan de achterkant. De kamer van de oudste zoon boven was ingericht voor gasten, een soort vliering deed dienst als badkamertje. Er was geen table d'hôtes, dus het keukenblok kwam van pas. Maar wat waren Antoine en Denise aardige en waardige boerenmensen. Een zoon was op bezoek uit Afrika, waar hij werkte voor zoiets als Boeren zonder Grenzen. Hij was met een Afrikaanse getrouwd. Terwijl we 's morgens oud stokbrood in teilen koffie-met-melk sopten werden de wereldvoedselsituatie en de opvolgingsproblemen in de Bretonse landbouw diepgaand besproken.

Meer buiten, maar non-agrarisch was de Ferme des Moulières, buiten Fayence, boven de Côte d'Azur. Jana wachtte haar gasten op met een economisch gekookte pot, even gemengd-Europees van herkomst als haar acrylschilderijen, die ter bewondering aan het hoofd van de tafel stonden. De kamers en het uitzicht op andermans druiven waren heel geschikt. Authentieker was de ontvangst van Claude en Georgette Houssier, op het domaine Le Pressoir, dat in het hart ligt van het wijndorp Quincy (ten westen van Bourges, in het département Cher). Ruime, rustige kamers, een hartelijke, niet opdringerige maaltijd. En bijzonder smakelijke, eigen witte wijn, ook los te koop. Ronduit rustiek is het vervallen Domaine d'Archambault dat Claude Marie en zijn echtgenote in Noyers-sur-Serein (noordelijke Bourgogne) hebben gekocht. Van een bouwval maakten zij in de loop van een paar jaar een goed geproportioneerd en simpel, maar prettig ingericht buitenhuis. Meneer kookt lekker, als-ie er zin in heeft. Een Franse `Bed and Breakfast' met huiselijke avondmaaltijd lijkt steeds moeilijker te vinden.

Wie geen zin heeft in een hotel en wel eens Fransen thuis wil ontmoeten neemt geen al te grote gok met een chambre d'hôtes. De kunst is om de goede uit te kiezen. Er zijn allerlei sjieke gidsen in de handel. Die garanderen alleen hogere prijzen. De kamerverhuurders moeten hun vermelding vaak duur kopen in die `charme'-bundels; dat geld moeten zij terugverdienen. Er zit niets anders op dan kennis van Frankrijk en intuïtie te hulp te roepen. De Gîtes de France-gidsen (landelijk of per streek) leveren goed basismateriaal. De stem aan de andere kant van de telefoon is de laatste, vitale aanwijzing of het wat wordt.

Inlichtingen: Gîtes de France in Nederland: 026-3253383 (Huissen), www.gites-de-france.nl (een wat onhandige site). Frankrijk: 0033149707575, 59, Rue Saint Lazare, Paris 75009; www.gites-de-france.fr (zeer overzichtelijke site in Frans en Engels, met veel adressen en plaatjes).