Video en theater komen samen in stuk Bonheur

Een in het wit geklede vrouw rent zichzelf buiten adem, ze holt dwars door drukke winkelstraten, door verschroeide, verlaten landschappen, over wegen van steen en stof. Het beeld is duidelijk: weg wil ze, weg. De betekenis reikt verder, ze wil weg uit dit leven – naar de dood. Het Rotterdamse theatergezelschap Bonheur speelt Desert, geïnspireerd op de roman Het onzichtbare circus van Jennifer Egan. Een zusterboek: toen de ene zuster acht jaar was, verloor zij haar oudere zus. Ze sprong op de rotsen. Zelfs het meest ingenieuze theater kan zoveel beelden niet live presenteren. Bonheur koos voor een intensief gebruik van videobeelden waarop het rennende zusje gespeeld wordt door Ria Marks. Zijzelf treedt ook op tijdens de voorstelling, in dezelfde witte kostumering en met een lichaam bezeten van hetzelfde ijltempo.

Video en toneel, afstand en onmiddellijke beleving. Als vaker bij Bonheur gaan die twee genres samen. Regisseur Annekee van Blokland speelt het jongere zusje Fiet dat desperaat de sporen volgt van haar oudere zus. De titel Desert is ontleend aan het gevoel dat zij ondergaat; de dood van haar zus leidde haar een woestijn in van betekenisloosheid, van vertwijfeling over het waarom. Ansichtkaarten, uitvergroot geprojecteerd, volgen haar reizen rond de wereld. Die tekens van leven voorziet Blokland van navrant commentaar, met ingehouden woede, want van idolate bejubeling is geen sprake. Dat lijkt me terecht. De jongste zuster heeft geleden onder die oudste, duizendmaal gefotografeerd door haar vader. Die mythe zorgt ervoor dat de jongste zegt, bij het zien van een ansichtkaart met werkende vulkaan: ,,Zuster rookt een sigaret.''

De bouwstenen van de voorstelling zijn niet alle even origineel. Doden dwingen achterblijvers kennelijk altijd tot naspeuringen. Ik werd geboeid door Van Bloklands grimmige toon, waarmee zij dat fatale `waarom' wil weten. Aan het slot vallen video en theater samen. Actrice Ria Marks treedt uit haar afstandelijke verschijning en treedt in dialoog met de jongste zuster. Die vraagt haar waaraan ze dacht die laatste seconde. ,,Aan niets'', luidt het antwoord. Dus niet aan iemand anders, gewoon aan niks. Het leven leiden, en er dan gedachteloos uit stappen, de nabestaanden achterlaten met vragen. In een welgemikt gebaar gooit Van Blokland de prentbriefkaarten van zich af, nooit meer `zonnige groeten uit Jordanië' maar de helse herinnering aan een zuster die door haar dood verwarring zaait. Het gebruik van video, geluidsband en zelfs projectoren is ditmaal niet hinderlijk, eerder betekenisdragend. Want de techniek met haar schijnbaar oneindige mogelijkheden kan één ding niet: de waarheid achterhalen van iemands dood. Alles faalt.

Voorstelling: Desert door Bonheur. Idee en uitvoering: Annekee van Blokland, Ria Marks en Martin van Poppel. Gezien 9/5 Theater Bonheur, Eendrachtsstraat, Rotterdam. Te zien t/m 22/5 aldaar.

Inl.: (010) 404 67 16.