Protest in Peking is alleen voor vergunninghouder

De Chinese regering heeft een eind gemaakt aan de spontane protesten bij de Amerikaanse ambassade in Peking. Alleen demonstranten met een vergunning mogen doorlopen.

Afgelopen nacht, aan het einde van de derde dag van felle protesten in Peking tegen de NAVO-aanval op de Chinese ambassade in Belgrado, liepen de gemoederen opnieuw hoog op. Maar dit keer gebeurde dit niet vlak voor het gebouw van de Amerikaanse ambassade, maar op een kruispunt in de buurt van die ambassade. Groepjes demonstranten van gemiddeld zo'n honderd man die richting de Amerikaanse ambassade liepen, mochten niet langer met stenen gooien. Dozen vol kapotgehakte stoeptegels moesten worden omgekeerd en alle meegevoerde projectielen werden afgenomen. ,,Aan wiens kant sta je eigenlijk?'', vroeg een boze demonstrant aan een van de vele politie-agenten op het kruispunt, ,,de Chinese of de Amerikaanse?''.

De politie gaf met de maatregel gevolg aan een oproep van de regering om de anti-Amerikaanse demonstraties in de hand te houden. In het weekeinde en ook nog gisteren overdag werd de demonstranten geen strobreed in de weg gelegd bij hun agressieve acties voor en rond het gebouw, waar de Amerikaanse ambassadeur al vier dagen lang zit opgesloten. Maar de spontane toestroom van mensen, vooral in de avonduren, heeft ook de autoriteiten kennelijk verrast. Zondagavond onderstreepte vice-president Hu Jintao daarom in een televisietoespraak dat het belang van de nationale stabiliteit niet uit het oog mag worden verloren – hoe groot de volkswoede ook is.

Om die reden zijn de Chinezen die de Westerse wereld nu laten zien hoe boos China is, grotendeels geselecteerd. Ongeorganiseerde demonstrerende burgers werden na de ongeregeldheden die gedurende de afgelopen drie nachten voor de ambassade hebben plaatsgehad, niet meer toegelaten. Alleen de groepen met een vergunning mochten gisteravond het uitgezette parcours door de groene ambassadewijk aflopen. Langs de grenzen van het protestgebied zorgde dat voor zichtbare beroering.

De verontwaardiging van deze aangevoerde demonstranten was dan ook heel wat minder oprecht, dan gedurende de voorafgaande dagen te zien was. De groepjes Chinezen, onder wie boeddhistische monniken, taoisten en moslims – allen afgevaardigden van de officieel toegestane kerken – fabrieksarbeiders en zelfs een jazzband die zich presenteerde als `Musici tegen Clinton' riepen hun anti-Amerikaanse leuzen zonder de felheid die eerdere betogers ten toon hadden gespreid.

Maar ondanks de georkestreerde protesten is onder het grote publiek de verontwaardiging over de NAVO-aanval gemeend. Slecht geïnformeerd en gevoed door het selectieve Chinese nieuwsapparaat als de burgers zijn, wordt overal in China geloofd dat het bombardement een opzettelijke daad van de NAVO is geweest. De gruwelijke foto's van de toegetakelde lichamen van de drie Chinese journalisten die bij de aanval zijn omgekomen en die breeduit in de Chinese media zijn gepresenteerd, voeden de volkswoede.

Die volkswoede is ook gericht tegen buitenlanders die geen diplomaat zijn. Vooral Amerikaanse bedrijven, waaronder enkele vestigingen van de fast-food keten Kentucky Fried Chicken, hebben hun deuren gesloten omdat zij door boze burgers zijn belaagd. Sommige NAVO-lidstaten hebben hun inwoners afgeraden naar China te reizen en Amerikanen die in China wonen, is aangeraden binnenshuis te blijven. Maar anders dan deze adviezen suggereren, is van vreemdelingenhaat tegen individuele buitenlanders zo goed als niets te merken.