Hamsterwake tegen uitsterven korenwolf

Bekende Nederlanders brengen de nacht door in een caravan om te protesteren tegen het uitsterven van de korenwolf.

Op het land groeit luzerne en wintertarwe. Geen gewassen waar een boer doorgaans de kost mee verdient. Zeventien hectare land in het Limburgse Heer (Maastricht) is dan ook ingericht voor de korenwolf, een wilde veldhamster. Maar volgend jaar kunnen er waarschijnlijk weer gewoon aardappels op de akkers worden verbouwd. De Cricetus cricetus zal het nieuwe millennium niet meer meemaken. Er zijn nog vier Nederlandse korenwolven.

De vereniging Das & Boom heeft de noodklok geluid om het diertje voor uitsterven te behoeden. Volgens voorzitter Jaap Dirkmaat is de korenwolf hetzelfde lot beschoren als de otter die iets meer dan tien jaar geleden uit Nederland verdween. ,,Er wordt gepraat, gepraat en nog eens gepraat over hoe we het dier kunnen redden. En als de plannen van Landbouw klaar zijn, is het beestje uitgestorven.'' Op de akker in Heer houden bekende Nederlanders deze week in een caravan een hamsterwake. Een van de vier overgebleven hamsters heeft echter al voor de wake het veld moeten ruimen. Vorige week werd het beestje zwaar gewond aangetroffen en vervolgens overgebracht naar het opvangcentrum van Das & Boom in Beek-Ubbergen. Een loslopende hond had zijn tanden in het dier gezet. En zo zijn er in Heer nog drie over.

Voor een levensvatbare populatie zouden er minimaal tweehonderd korenwolven in de Nederlandse velden moeten leven. Voorheen was het aantal hamsters zelfs dermate groot dat het dier een ware plaag vormde in Limburg, wat hem zijn naam opleverde. Maar in de loop van de tijd zijn de landbouwmachines groter geworden, is het gebruik van bestrijdingsmiddelen ingeburgerd en zijn akkerbouwgronden veranderd in woon- of industriegebieden.

De korenwolf staat op de lijst van beschermde diersoorten die twintig jaar geleden werden opgenomen in de Conventie van Bern. Volgens dit verdrag, dat door Nederland is geratificeerd, zouden de populatie en het leefgebied van de korenwolf sinds 1979, toen er nog enkele duizenden leefden, beschermd moeten zijn. Landbouw heeft volgens Das & Boom echter nagelaten om precies in de kaart te brengen waar het dier leefde. ,,Wij hebben zelf maar onderzoek laten verrichten. En er is dus niets meer over. De korenwolf is weg.''

De vereniging Das & Boom wil dat minister Apotheker (Landbouw) toestemming geeft om de laatste korenwolven te vangen om er in samenwerking met de Duitsers en de Belgen een nieuwe populatie mee te fokken.

,,We zouden dan een speciaal gebied voor ze moeten inrichten waar ze beschermd zijn tegen hun vijanden zoals de uil, de hond, de das en de mens. Dan fokken ze als de neten. Die dieren kunnen twee tot drie keer per jaar werpen. Dat is geen probleem. Maar kun je nagaan hoever de natuur al verziekt is'', aldus Dirkmaat.

Slagregens klateren op het dak van de caravan die af en toe wordt bijgelicht door de bliksem. Net voor middernacht nemen Lucas Reijnders, hoogleraar milieukunde aan de Universiteit van Amsterdam, en de journalist John Jansen van Galen plaats om te waken over de laatste hamsters. De korenwolven laten zich niet zien of horen, maar er wordt wel `Korenwolf' gedronken, een wit biertje.

,,Het is absoluut verbijsterend dat we zo'n dier laten uitsterven'', zegt Reijnders. ,,We laten langzaam de natuur terugrollen. Daar word ik zenuwachtig van. Het is de taak en de plicht van de overheid om iets te doen, maar er gebeurt niets. Dat is pure nalatigheid.''

Jansen van Galen beaamt dat: ,,We zamelen geld in voor neushoorns en olifanten in Afrika, maar we kunnen zelf niet eens onze dieren beschermen. De korenwolf staat symbool voor hoe wij omgaan mee onze natuur.''

Dirkmaat van Das & Boom is soms de wanhoop nabij. ,,Ik heb al zo vaak gesproken met Landbouw. Nu wordt er voor de zoveelste keer gezegd dat ze een beschermingsplan gaan opstellen. Dat duurt dus maanden. Ik praat niet meer met ze. Het heeft geen zin. Er wordt steeds in allerlei regeltjes gekeken wat wel en niet mag zonder dat echt rekening gehouden wordt met dieren. Maar ja, het kan de korenwolf zelf natuurlijk ook niet echt schelen dat hij uitsterft. Daar hebben die drie beesten het vast niet over.''

Minister Apotheker heeft ondertussen laten weten dat partijen maar weer snel om de tafel moeten gaan zitten om over de toekomst van de korenwolf te praten.

Ver na middernacht en vlak voor het slapengaan in de nabijheid van de laatste drie veldhamsters trekken Dirkmaat, Reijnders en Jansen van Galen een gezamenlijke conclusie. ,,De korenwolf heeft zich niet zo gedragen zoals de mens dat had bedacht en voorgeschreven. En wie niet een beetje meewerkt, past niet in het poldermodel.''